فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٤٩ - مبحث چهارم انواع غنايم جنگى

اگر در اين نوع اموال كه از مباحات اصليه محسوب مى‌شوند آثار و علايمى ديده شود كه نشانه تصاحب آنها توسط دشمن باشد، بى‌شك در اين صورت از غنايم شمرده شده و از تصرف فردى جلوگيرى به عمل مى‌آيد.

آغاز و پايان زمان غنيمت

ملاحظه كرديم كه فقهاى شيعه در تعريف غنيمت، عنصر جنگ را به عنوان معرف و نكته متمايز غنايم جنگى ذكر نموده‌اند و مفهوم اين سخن آن است كه غنيمت‌گيرى با شروع جنگ آغاز و با خاتمه يافتن آن به پايان مى‌رسد و اموالى كه قبل از آغاز جهاد و يا پس از متاركه جنگ، به دست رزمندگان مجاهد مى‌رسد عنوان غنيمت نخواهد داشت.

بحث در مالكيت اين نوع اموال و يا مشروعيت نحوه به دست آوردن آنها همانطور كه در گذشته اشاره كرديم خارج از موضوع غنايم جنگى مى‌باشد.

بنابر مبناى حيازتى غنايم جنگى، پايان غنيمت‌گيرى همان پايان حيازت و جمع‌آورى اموال دشمن مى‌باشد.

مبحث چهارم: انواع غنايم جنگى

گرچه فقهاى شيعه غنايم را اعم از منقول و غير منقول دانسته و اراضى مفتوح‌العنوه را نيز از اقسام غنايم جنگى به شمار آورده‌اند [١] لكن اين تفسير موسع در واقع به خاطر بيان حكم اراضى مفتوح‌العنوه بوده كه با غنايم جنگى داراى خصوصيات مشترك و مشابه مى‌باشد و از آنجا كه هر دو مورد مربوط به جهاد بوده و به صورت قهرى و با اعمال مسلحانه به دست مى‌آيد لذا در مبحث غنايم جنگى آورده‌اند و از نظر لغوى و نيز از نظر

[١] . رك: جامع المقاصد، ج ٣ ص ٤٠١ و جواهر الكلام، ج ٢١ ص ١٤٧.