فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٧٦ - تقسيم غنايم جنگى

خود به همراه دارند و در جبهه مورد استفاده شخصى قرار مى‌دهند.

در گذشته اين نوع اموال شخصى شامل سلاحها و مركب و بسيارى از اشياء بهادار بود كه امروز معمولاً توسط دولتها در اختيار نيروهاى رزمنده قرار مى‌گيرد.

بر اساس روايت نبوى (ص) معروف:

«من قتل قتيلاً فله سلبه» [١]

اموال شخصى رزمنده كشته شده به رزمنده مسلمانى كه وى را به قتل رسانده اختصاص مى‌يابد.

لكن بسيارى از فقها جداسازى «سلب» از حكم غنايم جنگى را به صورت «جعل» منحصر نموده‌اند، به اين معنى كه هرگاه چنين قرارى از طرف مسؤولان و فرماندهان جهاد اعلام گردد «سلب» به قاتل اختصاص خواهد يافت. [٢]

مفهوم اين نظريه آن است كه حكم «سلب» در واقع از مصاديق «جعائل» محسوب خواهد شد.

اينان روايت نبوى فوق‌الذكر را به معنى ابلاغ اين قرار و نوعى «جعل» از طرف پيامبر اكرم (ص) در غزوه خندق به شمار آورده‌اند.

در هر حال آنچه از سيره نظامى اميرالمؤمنين على (ع) نقل شده چنين است كه امام (ع) هرگز از حق «سلب» استفاده ننمود و هيچ‌گاه در ميادين جنگ اموال شخصى كسانى كه از نيروهاى دشمن توسط وى به قتل مى‌رسيدند به تصرف شخصى خود در نياورد. [٣]

٣. كنار گذاردن كليه هزينه‌هاى جارى جهاد و جمع‌آورى و نگهدارى غنايم كه در اصطلاح فقهى «مؤنه جهاد» محسوب مى‌گردد هر چند كه قبلاً مقرر نشده باشد.

شايد به‌خاطر نامعلوم بودن جمع هزينه‌هاى جارى در جهاد، موجب گرديده كه جمعى از فقها تملك غنايم جنگى را مشروط به رسيدن به دارالاسلام دانسته‌اند.

٤. تخصيص «رضخ» به كسانى كه بنا به امر و اذن امام و دولت اسلامى در جبهه شركت كرده‌اند مانند: زنان مسلمان و يا افرادى از غير مسلمانان كه در جنگ به نفع جبهه اسلام مشاركت مى‌نمايند و به عمليات امدادى، درمانى و پشتيبانى كمك مى‌كنند.

«رضخ» عبارت از نوعى پاداش است كه به كسانى كه داراى سهم در غنايم جنگى نيستند ولى در پيشبرد جهاد و غنايم نقشى داشته‌اند پرداخت مى‌گردد.

[١] . رك: سنن بيهقى، ج ٦ ص ٣٠٧ و ٣٠٨.

[٢] . رك: جواهر الكلام، ج ٢١ ص ١٨٦.

[٣] . رك: مستدرك الوسيله، باب ٦١ از ابواب جهاد به نقل از جواهر الكلام، ج ٢١ ص ١٩١.