فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٨٩ - مبحث سوم اسير جنگى كيست

در مقابل اين محاسبه مبهم نوع ديگرى محاسبه منطقى و صد در صد الهى وجود دارد كه قرآن از آن به واژه «اثخان» تعبير مى‌كند كه جهادگران تمامى اراده و همّ و توان رزمى و امكانات خويش را در جهت پيشبرد جهاد بكار گيرند تا با همه ظرفيت رزمى كار را به نحو مطلوب به پايان برسانند و اگر پيروز شدند كه فرصت كافى براى گرفتن اسير از دشمن خواهند داشت و اگر شكست خوردند كه در دست داشتن تعدادى اسير مشكلى را حل نخواهد كرد و آن ميزان سود مادى حاصل از اين تعداد اسير در مقابل آنچه از دست رفته چيزى به حساب نخواهد آمد. در صورتى كه احتمال شكست خوردن در هر دو حالت امكان‌پذير مى‌باشد و اين احتمال در محاسبه منجر به گرفتن اسير بيشتر نيز هست.

شايد تذكر اين نكته در ارزيابى اين تحليل درباره آيه مورد بحث مفيد باشد كه اين آيه در شرايط جنگ بدر نازل شده [١] كه مهمترين مسأله براى اسلام و مسلمانان در آن زمان، كسب پيروزى و تحكيم اقتدار مدينه بود و محاسبات مادى مى‌توانست به روند سياسى نظامى در روابط دولت جوان مدينه با قدرتهاى در حال خصومت و مجاور، لطمه جبران ناپذيرى وارد آورد و اصولاً مسير آن را به سوى يك روند اقتصادى و دنيايى منحرف سازد.

مبحث سوم: اسير جنگى كيست

اسير جنگى مشمول وضعيت حقوقى ويژه‌اى است كه بر اساس آن از يك سلسله امتيازاتى نسبت به افراد عادى كه مرتكب جرايمى چون قتل، جرح و يا اقدام عليه امنيت و نظم عمومى مى‌كنند برخوردار مى‌باشد و به همين لحاظ تعيين و تشخيص افرادى كه مى‌توان آنها را اسير جنگى محسوب نمود، حائز اهميت بسيار مى‌باشد.

مسأله تشخيص اسيران جنگى مانند تعيين رزمنده و افراد نظامى احتياج به تعريف

[١] . رك: تفسير فخر رازى، ج ٤ ص ٣٨٥ و تفسير الكشاف، ج ٢ ص ٢٣ و سنن بيهقى، ج ٦ ص ٣٢١ و تفسيرالميزان، ج ٩ ص ١٣٧ به بعد و تفسير قرطبى، ج ٨ ص ٤٥.