فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٤٧ - غنايم جنگى قبل از تقسيم

همچنين اگر بدون جنگ چيزى از اموال دشمن را به دست آورند مالك مى‌شوند. [١]

مقصود از كلمه احراز در موارد فوق به دست آوردن غنيمت است گرچه حالت قهر و غلبه (جنگ) از اين نقطه‌نظر كه دشمن را تبديل به حربى مى‌كند و موجب مى‌شود اموالش مباح گردد لكن آخرين عامل مستلزم ملكيت همان احراز يا حيازت مى‌باشد كه موجب تملك اموال دشمن (حربى) توسط رزمندگان اسلام مى‌شود. [٢]

غنايم جنگى قبل از تقسيم

هرگونه تصرفات شخصى در اموال به غنيمت گرفته شده ممنوع مى‌باشد و برخى از فقها، اصول «غلول» را در آيه: (وَ مَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِم [٦] [٤] ٨;ا غَلَّ يَوْمَ اَلْقِيٰامَةِ‌) [٣] به معنى سرقت و تصرف خود سرانه در غنايم جنگى تفسير نموده‌اند.٤

جمعى از فقهاى شيعه مانند شيخ طوسى، اسكافى و شهيد ثانى، تصرف به مقدار ضرورى را جايز شمرده‌اند و بسيارى ديگر بر اكتفا به مقدار رفع ضرورت اصرار ورزيده‌اند. [٥]

برخى نيز تصرفات شخصى را به مقدار متعارف و در مورد اشيايى كه مانند خوراكيها متعارف مى‌باشد جايز دانسته‌اند.٦

در صدر اسلام با برخى از رزمندگان مجاهد كه بنابر عدم وقوف به مقررات شرعى و احيانا" بى‌مبالاتى در غنايم جنگى تصرفات شخصى به عمل مى‌آوردند رفتار متفاوتى انجام مى‌شد و گاه فرماندهان تصرفات مشاراليها را از سهم خود حساب نموده و جرم را ناديده مى‌گرفتند. در يك مورد مردى مقدارى از پشم موجود در غنايم را از پيامبر (ص)

[١] . همان، ص ١١٧.

[٢] . چنانكه اختلاف در ميان فقهاى اهل سنت در مسأله محل تقسيم غنايم جنگى كه برخى آن را به دارالاسلام اختصاص داده‌اند و تقسيم را در دارالحرب كافى ندانسته‌اند، مى‌تواند به اين دليل باشد كه حيازت اموال دشمن در داخل دارالاسلام معنى پيدا مى‌كند. رك: سرخسى، المبسوط، ج ١٠ ص ٣٢.

[٣] . آل عمران، آيه ١٦١.

[٤] . رك: المغنى، ج ١٠ ص ٥٢٤.

[٥] . رك: جواهر الكلام، ج ٢١ ص ١٤٩.

[٦] . رك: سنن بيهقى، ج ٩ ص ٥٩ و برخى هم به آيه: (فَكُلُوا مِمّٰا غَنِمْتُمْ حَلاٰلاً "طَيِّباً") انفال، آيه ٦٩، تمسك نموده كه خالى از اشكال نيست.