فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٩٥ - مبحث هشتم غنيمتگيرى دشمن از سپاه اسلام

و سهم رسول (ص) را به خود رسول مخصوص دانسته‌اند كه براى زندگى شخصى روزمره و نياز سالانه خود مصرف نموده و باقيمانده را در مصالح عمومى مانند خريد اسلحه و نظاير آن هزينه مى‌كرده است. [١] و برخى از فقهاى اهل سنت اصولاً سهم رسول (ص) را از خمس نفى نموده [٢] و بعضى ديگر آن را پس از رحلت آن حضرت مختومه دانسته‌اند [٣] و جمعى هم سهم رسول (ص) را از آن جانشينان آن حضرت محسوب نموده‌اند [٤] و ذى القربى را بنو هاشم و بنو المطلب دانسته‌اند. [٥]

٤. اعراض از غنايم

فقها در مباحث مربوط به تقسيم غنايم مسأله‌اى را تحت عنوان اعراض از غنايم آورده‌اند كه به دو صورت مورد بحث قرار گرفته است:

الف - بخشى از غنايم به دليل قابل استفاده نبودن آنها مورد اعراض قرار گيرد و مجاهدان از تصاحب آنها خوددارى نمايند.

در اين صورت اموال مزبور در اختيار ديگر رزمندگان جبهه قرار مى‌گيرد تا آنها كه مايلند تملك نمايند و اگر مقدار و تعداد اندك و خواستاران بسيار باشند از طريق قرعه، مشكل را حل مى‌كنند.

ب - هرگاه كليه مجاهدان جبهه از تملك سهام خود از غنايم اعراض نمايند امام (ع) و دولت نيابى امام، غنايم را ضبط و در چهار پنجم آن حكم خمس را اجرا مى‌نمايد.

مبحث هشتم: غنيمت‌گيرى دشمن از سپاه اسلام

اسلام، تملك دشمن (حربى) نسبت به غنايمى كه از تصاحب اموال مسلمانان به‌دست مى‌آورد را به رسميت نمى‌شناسد. و تصرف دشمن را غاصبانه تلقى مى‌كند.

[١] . رك: بداية المجتهد، ج ١ ص ٣١١ و البدايع، ج ٧ ص ١٢٥.

[٢] . رك: احكام القرآن، جصاص، ج ١ ص ٥٢ و نيل الاوطار، ج ٧ ص ٢٦٠.

[٣] . رك: تفسير طبرى، ج ١ ص ٥ و البدايع، ج ٧ ص ١٢٥.

[٤] . همان و تفسير رازى، ج ٤ ص ٣٦٨.

[٥] . همان.