فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٠٢ - روايات و آراء تفسيرى در مؤلفة قلوبهم

[٢] . آنان گروهى هستند كه خداوند را به يكتايى قبول دارند و عبادت غير خدا را از دل بيرون كرده‌اند و گواهى داده‌اند بكلمه

«لا اله الا الله و ان محمدا رسول الله»

ولى اينان در اين گواهى ترديد به دل راه داده‌اند و در قسمتى از رسالت پيامبر اكرم (ص) ترديد نموده‌اند، خداوند به رسول خود امر فرمود: كه از آنان دلجويى كند تا با مال و احسان اسلامشان نيكو و در دينى كه گرويده و به آن اقرار نموده‌اند ثابت قدم باشند. [١]

رسول خدا (ص) در جنگ حنين رؤساى عرب را از قريش و ساير دلجويى كرد، از جمله آنان ابوسفيان ابن حرب و عينية بن حصين الفزارى و نظاير آنها بودند، تا آنكه انصار به خشم آمدند و به گرد سعد بن عباده درآمدند وى آنان را به خدمت رسول خدا (ص) آورد و گفت: اى رسول خدا آيا اجازه مى‌دهى با تو سخن بگويم حضرت فرمود: بگو.

سعد بن عباده گفت: اگر اين عملى كه در مورد اين اموال نمودى و از آن بين خويشاوندان خويش تقسيم كردى طبق وحى منزل الهى بود ما بدان راضى هستيم و اگر غير از اين باشد ما هرگز به آن رضايت نمى‌دهيم. زراره مى‌گويد شنيدم امام باقر (ع) فرمود:

رسول خدا (ص) در پاسخ فرمود: اى گروه انصار آيا همگى با گفتار بزرگتان سعد، موافقيد؟ گفتند بزرگ ما خدا و رسول اوست، در پاسخ سومين تأكيد رسول خدا (ص) گفتند ما نظير گفتار وى را مى‌گوييم، زراره مى‌گويد: امام باقر (ع) فرمود: خداوند نور آنان را حفظ فرمود و براى مؤلفة قلوبهم سهمى در قرآن واجب نمود.٢

[٣] . مؤلفة قلوبهم هيچ زمانى بيشتر از زمان ما نبوده است.٣

[٤] . امام صادق (ع) به اسحاق بن غالب فرمود: اى اسحاق چطور مى‌بينى مصاديق اين آيه را:

«فان اعطوا منها رضوا و ان لم يعطوا منها اذا هم يسخطون»٤

اينان بيش از دو ثلث مردمند.

مفاد روايات فوق الذكر را از دو نظر بايد مورد بررسى قرار داد:

[٥] . مؤلفة قلوبهم شامل هر فرد و گروهى است كه امام در هر زمان تأليف قلوب آنان را لازم ببيند.٥

[١] . رك: وسائل الشيعه، ج ٦ ص ١٤٥.

[٢] . رك: كلينى، كافى، ج ٣ ص ٢٠٢-٣٠١، طبع اسلاميه.

[٣] . رك: همان، ج ٢ ص ٣٠٢.

[٤] . توبه، آيه ٥٨.

[٥] . رك: كلينى، كافى، ج ٢ ص ٣٠١، طبع اسلاميه.