فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٠٣ - 8 رعايت احساسات و عواطف اسيران

قرار گرفت كه فرمود:

«انزعت منك الرحمة يا بلال» [١]

(بلال! مگر رحم و شفقت از دلت كنده شده كه چنين كارى را انجام دادى‌؟)

در جايى كه اسير همراه با فرزندش زندگى مى‌كند نبايد بين آن دو جدايى افكنده شود اين مورد درباره مادر و فرزند صريحا "در احاديث ذكر شده است [٢] و فقها بر اساس آن فتوا داده‌اند.

علامه حلى در «تذكره الفقها» مى‌گويد: [٣] حتى اگر ولى امر مسلمانان بخواهد از فديه يا استرقاق استفاده كند بايد ترتيبى اتخاذ نمايد كه بين مادر و فرزندش جدائى نيافتد و وى در كتاب «التحرير» بر حرمت آن تصريح نموده است [٤] .

شيخ طوسى، قول به كراهت اين عمل را به قائل مجهولى نسبت مى‌دهد كه ظاهر آن عدم تأييد اين نظريه و تأكيد بر حرمت تفرقه بين مادر و فرزند مى‌باشد [٥] .

در سيره سياسى پيامبر (ص) آمده است: هنگامى كه زنان و كودكان كفار را به مدينه مى‌آوردند. آنها را به صف مى‌كردند و پيامبر (ص) آنان را مى‌ديد از حال آنها كه ناراحت بودند سؤال مى‌فرمود. اگر از جدايى خود از فرزندانش شكوه مى‌كرد دستور مى‌داد كه در همان ساعت فرزندان او را به وى ملحق نمايند [٦] .

در روايتى از امام صادق (ع) آمده است:

«هرگاه پسر يا دخترى كه به اسارت فروخته شده‌اند برادر يا خواهر يا پدر در آن شهر داشته باشند، نبايد از آن شهر بيرون برده شوند». [٧]

روايات در اين زمينه در مورد بردگان، فراوان وارد شده است كه تلويحا" حكم اسيران را مى‌توان از آنها استفاده نمود. [٨]

[١] . رك: تاريخ طبرى، ج ٣ ص ٢٢ و مغازى واقدى ج ٢ ص ٦٧٣ و سيره ابن هشام، ج ٣ ص ٣٥١ و بحارالانوار، ج ٢١ ص ٥.

[٢] . رك: سنن بيهقى، ج ٩ ص ١٣٦ و مسند احمد بن حنبل، ج ١ ص ١٠٢.

[٣] . رك: تذكرة الفقها، ج ١ ص ٤٢٦.

[٤] . رك: التحرير، ج ١ ص ١٤٠.

[٥] . رك: المبسوط فى فقه الاماميه، ج ٢ ص ٢١-٢٢.

[٦] . رك: سنن ابن منصور، ج ٢ ص ٢٤٦ و سنن بيهقى ج ٩ ص ١٢٦ و اسدالغابه، ج ٣ ص ٤٧ و مستدرك الوسائل، ج ٢ ص ٤٨٦.

[٧] . رك: وسائل الشيعه، ج ١٣ ص ٤١.

[٨] . رك: همان و مستدرك الوسائل، ج ٢ ص ٤٨٦ و سنن بيهقى، ج ٩ ص ١٢٧-١٢٨.