فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٧١
صلاحيت را ندارد و چه بسا عمل انفرادى در مبارزه طلبيدن موجب زيانهاى جبرانناپذير گردد و روحيه سپاهيان اسلام را تضعيف نمايد. [١] در غزوه بدر، على (ع)، حمزه و عبيده براى مبارزه از پيامبر (ص) اجازه گرفتند. [٢]
١ [٣] . جنگ شهرها:٣
گرچه اين عنوان در متون روايى و فقهى ديده نمىشود لكن عناوينى چون «رمى النار» و «هدم الدور»، «حراق النخل»، «احراق الزرع»، «مثله كردن»، «كشتار پيران، كودكان و زنان». [٤]
پر واضح است كه نهى از چنين اعمالى كه در جنگ شهرها بسيارى از آنها اجتنابناپذير مىباشد، مستلزم نهى از جنگ شهرهاست. رفتار نظامى پيامبر (ص) در غزوه طائف كه با منجنيق به داخل شهر آتش ريخته شد، در حالى كه در شهر، زنان، كودكان و افرادى كه در جنگ مصونيت دارند وجود داشتند مىتواند دليل خاصى مانند اضطرار و يا مقابله به مثل و يا به منظور انهدام دژ و قلعه داشته باشد. همانطور كه علامه حلى در «تذكرة الفقهاء» احتمال آن را بعيد نشمرده است. [٥]
١٤. جنگ با وسايل كشتار جمعى:
استفاده از وسايل كشتار جمعى مستلزم انجام بسيارى از اعمالى است كه در متون روايى و فقهى صريحا "از ارتكاب آنها نهى شده است.
١٥. آغاز به جنگ بدون دعوت:
عدم مشروعيت جهاد قبل از انجام وظيفه دعوت، موجب عمل مجرمانه در جهاد مىگردد. [٦] اصولا" به چنين جنگى جهاد اطلاق نمىشود و قبل از اقدام به دعوت شروع كشتار دشمن جرم محسوب مىشود.
١٦. كشتن اسراى جنگى:
اسراى جنگى حتى اگر مجروح شوند و عاجز از راه رفتن باشند نبايد كشته شوند. [٧]
١٧. تعرض به نواميس دشمن: [٨]
«سبى زنان دشمن» بويژه در شراطى كه دشمن در رزم مشاركت داشته باشند، حكم جداگانهاى است كه در باب استرقاق از آن سخن گفتيم، اما ارتكاب اعمال خلاف جوانمردى و آنچه كه مشابه اعمال وحشيگرى و خوى حيوانى
[١] . همان.
[٢] . همان.
[٣] . همان، و المبسوط سرخسى، ج ١٠ ص ٦٤.
[٤] . رك: وسائل الشيعه، ج ١١ ص ٤٣-٤٤.
[٥] . رك: جواهر الكلام، ج ١١ ص ٧٠.
[٦] . همان، ص ٥١ و المسبوط سرخسى، ج ١٠ ص ٣٠.
[٧] . همان، ص ١٢٦ و ١٢٨ و المسبوط سرخسى، ج ١٠ ص ٦٤.
[٨] . رك: سرخسى، همان، ص ٧٤.