فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣١٥ - مبحث اول فاتحان جنگ

بازگشت پيروزمندانه‌اش گواهى بر اين مطلب است. [١]

گرچه در بسيارى از موارد اين‌گونه آلودگيهاى روانى و روحى ممكن است ناخودآگاه دامنگير فاتحان گردد و خود ناخواسته در دام اين آفت در افتند، اما در هر حال در نظام تربيتى اسلام همين نوع آلودگيها هم ناپسند و ناشايست تلقى شده و براى آن درمانى مشخص نيز توصيه شده است.

امر به استغفار در آيه سوم سوره نصر در حقيقت بهترين دارو و مسكن بلكه شفابخش اين نوع صفات رذيله‌اى است كه احياناً ممكن است دامن فاتحان مجاهد در راه خدا را آلوده سازد. توجه عميق به خطاها و لغزشها و گناهان نه تنها آرامش‌بخش جانهاى مضطرب و آسيب خورده است بلكه دارويى شفابخش براى فرح غفلت‌زا، عجب كيش شخصيت، كبريايى از خود بيگانه شدن و اقتدار ستم‌پيشگى مى‌باشد. [٢]

د - خشونت و زورگويى:

صحنه‌هاى خشونت‌بار تاريخ اختصاص به زمان جنگ ندارد.

بسيارى از خشونتها و زورگوييها به زمان صلح مربوط مى‌شود كه آن‌گاه، فاتحان كه از كارزار پيروزمند به سوى مردم بر مى‌گردند، روحى خشن و رفتارى زورگويانه پيدا مى‌كنند و نه تنها ملت مغلوب بلكه ملت غالب نيز كه فاتحان از آنهايند طعم تلخ پيروزيها را در عرصه‌هاى خشونت، زورگويى و قلدرى مى‌چشند.

شايد سنت بركنار كردن فاتحان از صحنه قدرت كه همواره در تاريخ ملتهاى پيروزمند تكرار شده است برداشتى از اين واقعيت تلخ مى‌باشد. ولى اسلام اين آفت را با تأكيد بر تواضع درمان مى‌كند. پيامبر اكرم (ص) فرمود:

«فمن تواضع لله رفعاه و من تكبر وضعاه» [٣]

كسى كه براى خدا تواضع كند خدا او را سربلند گرداند و اگر تكبر بورزد او را خوار گرداند.

على (ع) فرمود:

«فلا تكلمونى بما تكلم به الجبابره»

با من چون با جباران سخن نگوييد.

فاتحان مسلمان نه در همه جا و نه هميشه بلكه بيشترشان و در بيشتر موارد تحت

[١] . امام (ع) در مورد اول درخواست اجراى حد نسبت به خالد شد و خليفه دوم در مورد دوم نيز تحقيرش نمود.

[٢] . رك: وسائل الشيعه، ج ١١ ص ٣٥١.

[٣] . همان، ص ٢١٥.

[٤] . نهج‌البلاغه، خ ٢١٦ و رك: وسائل الشيعه، ج ١١ ص ٢٩٨-٣٠٣.