فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٨٣ - مبحث اول نگاهى به كنوانسيونها

در جريان جنگ دوم جهانى تنها از فرانسه يك ميليون و چهار صد هزار سرباز و از آلمان ٤ ميليون سرباز و سه ميليون و هشتصد هزار سرباز در شوروى سابق در بند اسارت افتادند و از مجموع اسراى شوروى در دست آلمان فقط تعداد دو ميليون و سيصد هزار نفر بر اثر تيفوس مردند. [١]

رفتار در اردوگاههاى اسيران جنگى نشاندهنده تنزل انسان به حدى پايين‌تر از وحوش از يك سو و كرمهاى لجن از سوى ديگر بود؛ آخرين ورق اين داستان غمبار تاريخ نيز در جنگ تحميلى عراق بر عليه ايران اسلامى توسط رژيم عراق در مورد اسيران سرفراز جمهورى اسلامى ايران تكميل گرديد.

به موازى اين حركت ننگين تاريخى در مورد اسيران جنگى حركت ديگرى نه چندان مؤثر و مفيد نيز در تاريخ بشر در راستاى تنظيم حقوق اسيران انجام گرفت كه مى‌توان اين حركت را در سه مرحله زير خلاصه كرد:

١. معاهده ژنو به سال ١٨٦٤.

٢. معاهده دوم ژنو به سال ١٩٢٩ بعد از جنگ اول جهانى.

٣. معاهده سوم ژنو به سال ١٩٤٩ پس از جنگ جهانى كه هم اكنون نيز به عنوان يك سند كاغذى زينت بخش اسناد حقوقى بين‌المللى است ولى تنها در تسويه حسابهاى سياسى و براى اعمال فشار بر عليه دولتها و ملتهاى آزاده و مخالف استكبار به عنوان يك بهانه سياسى بكار گرفته مى‌شود و بس.

در معاهده اخير ژنو به نكاتى تأكيد شده است كه خلاصه آن به قرار زير است:

الف - رفتار با اسيران بايد مبتنى بر اصول انسانيت بدون هيچ‌گونه تبعيض ناشى از نژاد، رنگ، مذهب، عقيده، جنس و ثروت باشد.

ب - قتل عمد، شكنجه و رفتار خلاف انسانيت و هرگونه تنبيه بدنى، آزمايشهاى بيولوژيك، ايراد تألمات شديد به عمد، لطمه به سلامت و تماميت جسمانى، وادار ساختن اسيران به خدمت در نيروهاى مسلح دولت خصم و محروم نمودن آنان از حق دادرسى؛ تخلف از مقررات مربوط به حقوق اسيران محسوب مى‌گردد.

[١] . رك: شارل رولو، حقوق مخاصمات مسلحانه، ج ١ ص ١٠١.