فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٣٦ - رفتار با دشمن وحشى در فتح المبين مكه

بود: امروز روز كشتار و انتقام است [١] فرمود: او دروغ گفته است امروز روز بزرگداشت كعبه است. [٢]

گرچه از ميان فقهاى اسلام تنها [٣] فقهاى شافعى معتقدند [٤] كه فتح مكه با صلح همراه بوده و مكه مفتوح‌العنوه نمى‌باشد لكن اين نظريه نيز تأثيرى در عظمت تاريخى رفتار پيامبر (ص) با دشمنان كينه‌توز خود ندارد. زيرا حتى اگر از نظر تاريخى قابل قبول باشد كه قريش و مردم مكه تسليم شدند. نبايد اين واقعيت را از نظر دور بداريم كه عمده جنايات فاتحان درباره همان افرادى انجام گرفته كه در برابر نيروهاى فاتح سر تعظيم فرود آورده و تن به تسليم داده‌اند.

رفتار انساندوستانه و كريمانه پيامبر (ص) در فتح مكه الگويى بود كه خط مشى مسلمانان را در فتوحات مشخص مى‌نمود.

در مبحث گذشته نمونه‌هايى از اين رفتار بشر دوستانه مسلمانان فاتح را در عمليات مختلف نظامى متذكر شديم كه توضيح آن خود نيازمند به تأليف كتابى مستقل است. [٥]

[١] . «اليوم يوم الملحمه» رك: سنن بيهقى، ج ٩ ص ١١٩ و شرح بخارى عسقلانى، ج ٦ ص ٣٧٦ و وسائل الشيعه، ج ١٣ ص ١٢.

[٢] . همان، و سيره ابن هشام، ج ٢ ص ٣٩٧.

[٣] . رك: شيخ طوسى در المبسوط و علامه حلى در تذكرة، مفتوح‌العنوه بودن مكه را ظاهر مذهب‌شيعه شمرده‌اند. رك: جواهر الكلام، ج ٢١ ص ١٦٦.

[٤] . رك: نيل الاوطار، ج ٨ ص ١٧ و فتح البارى، ج ٨ ص ٥.

[٥] . رك: پاسداران صلح و همزيستى، از همين قلم.