[٩] . انسان حامل بار امانت الهى و مسؤوليت بزرگ از جانب خداست و با شرايط خاص (بلوغ، عقل، آگاهى، قدرت، واختيار) اين بار مسؤوليت را بدوش مى‌كشد. (إِنّ [١] [٦] [٤] [٨] ;ا عَرَضْنَا الْأَمٰانَةَ عَلَى السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبٰالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَهٰا وَ أَشْفَقْنَ مِنْهٰا وَ حَمَلَهَا الْإِنْسٰانُ). ١

[١٠] . همه انسانها در برابر خدا يكسان مسؤوليت دارند و نسبت به جامعه خويش نيز مسؤولند (وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ). [٢]

«كلكم راع و كلكم مسؤول عن رعية».

[١١] . هيچ‌گونه تفاوتى نمى‌تواند معيار تبعيض باشد مگر با علم و فضيلت وتقوى (إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ أَتْقٰاكُمْ). [٣]

[١٢] . ارزش هر انسان به ميزان عمل او بستگى دارد (كُلُّ نَفْسٍ بِمٰا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ).٤

١٣. اگر از شخصيت تقوايى انسان صرفنظر شود همه انسانها در اصل خلقت يكسانند.

١٤. انسان موجودى است عاقل، متفكر و براساس آن تقدير و تدبير مى‌كند. (إِنَّهُ فَكَّرَ وَقَدَّرَ) [٥] (قُلْ إِنَّمٰا أَعِظُكُمْ بِوٰاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلّٰهِ مَثْنىٰ وَ فُرٰادىٰ ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا).٦

١٥. انسان موجودى است خودآگاه و طالب بصيرت (بَلِ الْإِنْسٰانُ عَلىٰ نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ). [٧] و خود فراموشى براى او به معنى از دست دادن موقعيت و شخصيت انسانى اوست. (وَ لاٰ تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللّٰهَ فَأَنْسٰاهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولٰئِكَ هُمُ الْفٰاسِقُونَ). ٨

١٦.(شٰاكِراً لِأَنْعُمِهِ اجْتَبٰاهُ وَ هَدٰاهُ). ٩(انسان) او بر ديگر موجودات برترى دارد (وَ فَضَّلْنٰاهُمْ عَلىٰ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنٰا تَفْضِيلاً).١٠

١٧. انسان خليفه خدا و كدخداى زمين است (إِنِّي جٰاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً).١١

١٨. حركت انسان در جهت آباد سازى زمين است و (هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ اسْتَعْمَرَكُمْ فِيهٰا). ١٢

١٩. انسان در معرض آزمايشها و ابتلائات الهى قراردارد و اين روند حركت به منظور سرعت بخشيدن به رشد اوست (وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوٰالِ و

[١] . احزاب، آيه ٧٢.

[٢] . صافات، آيه ٢٤.

[٣] . حجرات، آيه ١٣.

[٤] . مدثر، آيه ٣٨.

[٥] . مدثر آيه ١٨.

[٦] . سبا، آيه ٤٦.

[٧] . قيامه، آيه ١٤.

[٨] . حشر، آيه ١٩.

[٩] . نحل، آيه ١٢١.

[١٠] . اسراء، آيه ٧٠.

[١١] . بقره، آيه ٣٠.

[١٢] . هود، آيه ٦١.