فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٨٣ - ج - دستورات مستقيم آمادهباش عمومى و تأمين نيروهاى ذخيره

در دين و جهاد در راه خدا واجب كفايى دانسته و بر آن اتفاق نظر دارند . [١]

وجوب «نفر» به معنايى كه گفته شد در فقه شيعه در هر دو حالت جهاد دفاعى و جهاد ابتدايى حكم يكسان دارد. زيرا مفروض در «نفر» فراخوانى نيروهاى ذخيره توسط امام معصوم (ع) و يا ولى امر مسلمين است كه فرامين وى به عنوان احكام حكومتى لازم‌الاجراء مى‌باشد.

د - دستورات عمومى جهاد به عنوان يك فريضه عمومى و يكى از احكام اوليه ركنى اسلام، فرامين جهاد در قرآن به صورتهاى مختلف بيان شده است:

١. به عنوان صفات مؤمنان حقيقى مانند:

(تُؤْمِنُونَ بِاللّ [٦] [٤] ٨;هِ وَ رَسُولِهِ وَ تُجٰاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ). [٢]

(مومنان واقعى با خدا معامله مى‌كنند و به خدا و رسولش ايمان مى‌آوردند و در راه خدا جهاد مى‌نمايند). ٢. به عنوان علامت انحصارى ايمان مانند:

(إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللّٰهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتٰابُوا وَ جٰاهَدُوا). [٣]

(مؤمنان تنها كسانى هستند كه به خدا و رسولش ايمان آورده و شكى به دل راه نمى‌دهند و در راه خدا جهاد مى كنند).

٣. به عنوان امتياز بزرگ مانند:

(فَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجٰاهِدِينَ عَلَى الْقٰاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً).٤

(خداوند براى مجاهدان در مقابل قاعدان اجرى عظيم تفضل فرموده است).

و در همين آيه، امتياز مجاهدان به «درجه» نيز تعبير شده است) . [٥]

٤. به عنوان وسيله آزمايش بزرگ مانند:

(حَتّٰى نَعْلَمَ الْمُجٰاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصّٰابِرِينَ).٦

(شما را مى آزماييم تا مجاهدان و صابران از ميان شما باز شناخته شوند).

[١] . رك: فتح القدير، ج ٤ ص ٢٧٨ و المغنى، ج ٨ ص ٣٤٦ و جواهر الكلام، ج ٢١ ص ١٤ به بعد و جامع‌المقاصد، ج ٣ ص ٣٦٨.

[٢] . صف، آيه ١١.

[٣] . حجرات، آيه ١٥.

[٤] . نساء، آيه ٩٥.

[٥] . همان، (فَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجٰاهِدِينَ بِأَمْوٰالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقٰاعِدِينَ دَرَجَةً) .

[٦] . محمد، آيه ٣١.