فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٨٥ - ارصاد و مرصدين

از اين رو هم كمينهاى مكانى و استراتژيك را شامل مى‌شود و هم در مورد زمان و بهره‌ورى از موقعيتهاى زمانى در ضربه زدن به دشمن متجاوز صدق مى‌كند، چنانكه از نظر ابزار و ادوات مناسب نيز مفهومى روشن را بيان مى‌نمايد.

از آنجا كه هر رزمنده مجاهدى مى‌تواند عمل ارصاد را انجام دهد و اصولاً در جهاد يكى از اصول رزم در كمين دشمن بودن مى‌باشد، لذا فقها عنوان مرصد را در مورد همه مجاهدان به كار برده و آنان را به دو دسته تقسيم نموده‌اند. [١]

١. المطوعه:

عنوان مطوعه به رزمندگانى اطلاق مى‌شود كه به صورت داوطلب در جبهه جهاد شركت مى‌كنند و هرگاه انگيزه جهاد در آنان برانگيخته شود و تصميم بر شركت در جبهه بگيرند در عمليات جهادى شركت مى‌جويند و در غير اين صورت به شغل و كار خود مى‌پردازند و به امور معاش و زندگى روزمره خود باز مى‌گردند.

اين گروه (رزمندگان داوطلب) كه در اصطلاح امروز به آنها «ميليشيا» گفته مى‌شود و نقش مؤثرى در جنگهاى نامنظم و پارتيزانى دارند و عمليات كمين را بخوبى مى‌توانند انجام دهند از نظر فقه اسلامى داراى امتيازاتى هستند كه از آن جمله مى‌توان به موارد زير اشاره نمود:

الف - سهمى از زكوة به آنها تعلق مى‌گيرد و مى‌توانند به‌طور مرتب و ماهيانه از اين سهم برخوردار باشند. [٢]

ب - در صورت شركت در جهاد از چهار پنجم غنايم جنگى برخوردار مى‌شوند. [٣]

ج - در مواردى كه امام (ع) و دولت نيابى صلاح ديدند از «نقل» و مزاياى ويژه غنايم جنگى و بيت‌المال بهره‌مند مى‌گردند. [٤]

٢. نيروهايى كه خود را وقف جبهه جهاد نموده و همواره به صورت ثابت وظيفه جهاد را بر عهده گرفته‌اند.

حقوق ثابت اين دسته از مرصدان از بيت‌المال پرداخته مى‌شود و در عهدنامه مالك اشتر در مورد آنان انتخاب و رسيدگى به امورشان تأكيد فراوان ديده مى‌شود. [٥]

[١] . رك: جواهر الكلام، ج ٢١ ص ٢١٤.

[٢] . همان.

[٣] . همان.

[٤] . همان.

[٥] . نهج‌البلاغه، نامه ٥٣.