فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٠٥ - 10 اسيران مجروح

در چنين صورتى اگر اسير به قصد فرار و ملحق شدن به دشمن از راه رفتن خوددارى نمايد و در شرايطى باشد كه ملحق شدنش به دشمن موجب تقويت دشمن مى‌گردد، متمرد و محارب تلقى شده مصونيت جانى را از دست خواهد داد. [١]

فقها در حكم به رها نمودن اسيرى كه قادر به حركت نيست و وسيله‌اى كه او را به اقامتگاه اسرا برساند وجود ندارد بيشتر به اين بعد توجه نموده‌اند كه رها نمودن اسير به نفع او بوده و عمل به مقتضاى احسان مى‌باشد.

لكن مى‌توان فرض كرد كه رها نمودن يك اسير ناتوان كه قادر به حركت نيست در يك بيابان فاقد آب و غذا در واقع به مشابه اقدام به قتل او محسوب مى‌شود و عمل به احسان در اين مورد ايجاب مى‌كند كه دستگير كننده اسير به نحوى با او همراهى نمايد.

شايد عدم تعرض فقها به اين حالت به دليل آن است كه ماندن دستگير كننده در كنار اسير موجب آن مى‌گردد كه وى نيز جان خود را از دست بدهد.

١٠. اسيران مجروح

به مقتضاى عموم و شمول ادله احسان به دشمن و اسراى دشمن، اسيران مجروح بايد مداوا شوند بلكه مداواى مجروح نسبت به تغذيه و امور رفاهى او اولويت بيشترى دارد، هنگامى كه آب و غذا دادن و پذيرايى كردن از اسير مورد تأكيد قرار گرفته، بى‌شك مداواى او از نظر شريعت اسلام مؤكدتر خواهد بود.

از سوى ديگر در روايات از كشتن اسيران مجروح اكيدا "منع شده است. [٢] و حتى رها نمودن اسير مجروح بحال خود كه بميرد و يا انجام عملى كه مرگ او را تسريح نمايد تحت عنوان «اجهاز يا تجهيز مجروح» مورد نهى قرار گرفته است. [٣]

از مجموع اين روايات مى‌توان چنين استنتاج نمود كه مداواى اسيران مجروح در شريعت اسلام امرى مطلوب مى‌باشد.

[١] . رك: جامع احاديث الشيعه، ج ١٣ ص ١٧٨ و المغنى، ج ١٠ ص ٣٩٩ و جواهر الكلام، ج ٢١ ص ١٢٠.

[٢] . رك: جامع احاديث الشيعه، ج ١٣ ص ١٧٧ به بعد و كنز العمال، ج ٢ ص ٣١٩.

[٣] . در جريان فتح مكه پيامبر اكرم (ص) فرمود: «الا لا يجهزنّ على جريح» رك: ابو يوسف، الاموال، ص ٦٥.