فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٠٩ - پيروزى بدون جنگ

دعاى پيامبر (ص) در حالى بود كه بسيج عمومى، كليه راههاى منتهى به مكه را تحت كنترل و رفت و آمدها را زير نظر گرفته بود.

سرانجام خداوند از طريق وحى، پيامبر (ص) را از ماجراى جاسوسى كه قصد داشت خبر حركت به مدينه را به اطلاع قريش برساند آگاه ساخت و بى‌درنگ نامه حاطب ابن ابى كه توسط زنى فرستاده شده بود كشف گرديد. [١]

٦. پس از بيعت مردم با امام حسن مجتبى (ع) معاويه از طريق جاسوسان خود از جريان اطلاع پيدا كرد و دو نفر از زبده‌ترين مأموران خود را براى جاسوسى و ايجاد فتنه و آشوب و تحريك مردم به كوفه و بصره كه دو مركز مهم حكومت امام (ع) بود فرستاد و امام (ع) با كسب اطلاع از اين توطئه خطرناك نفر اول را در كوفه دستگير و به مجازات رسانيد و طى نامه‌اى، والى بصره را از ماجرا مطلع نموده و دستور دستگيرى و مجازات مأمور بصره را صادر فرمود و سپس نامه‌اى به اين مضمون براى معاويه گسيل داشت:

«فانك دسست الرجال للاحتيال و الاغتيال و اصدرت العيون كانك تحب اللقاء و ما اوشك ذلك فتوقعه انشاءالله تعالى». [٢]

٧. طبرسى در ذيل تفسير آيه: (لَيُخْرِجَنَّ اَلْأَعَزُّ مِنْهَا اَلْأَذَلَّ‌) [٣] مى‌نويسد: [٤] زيد بن ارقم، هنگامى كه سخن «عبدالله بن ابى» منافق معروف مدينه را شنيد كه او به همدستان خود مى‌گفت اگر به مدينه بازگرديم به كمك مردم مدينه پيامبر و يارانش را از مدينه اخراج خواهيم كرد. ولى توطئه منافقان مدينه به اطلاع پيامبر (ص) رسيد و سپس اين توطئه خنثى گرديد.

٨. عبدالله بن حجش با گروهى از طرف پيامبر اكرم (ص) به مأموريت نظامى اعزام گرديد و دستورالعمل به صورت مكتوب تسليم فرمانده اين گروه گرديد و او مأموريت داشت پس از حركت از مدينه با سپرى شدن دو روز، نامه را بگشايد و به آن عمل كند در

[١] . سيره ابن هشام، ج ٢ ص ٣٩٩ (در اين ماجرا، على (ع) مأمور دستگيرى جاسوس و كشف نامه بود كه عليرغم دستگيرى زن جاسوس هرگونه بازجويى و تفتيش بى‌ثمر ماند و سرانجام، سخن امام (ع) كه فرمود: «ما كذب رسول الله و لاكذبنا..... هذا الكتاب او لنكشفنك» وى ناگزير از افشاى نامه حاطب ابن ابى نمود).

[٢] . شيخ مفيد، ارشاد، ص ١٦٨.

[٣] . منافقون، آيه ٨.

[٤] . رك: تفسير مجمع البيان، ج ٥ ص ٣٩٤ و تفسير تبيان، ج ١٠ ص ١٥.