فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٣٧ - تعريف غنايم جنگى

«من قاتل لتكون كلمة الله هى العليا فهو فى سبيل الله». [١]

از رسول خدا (ص) پرسيده شد كسى در جهاد شركت كرده اما به دنبال دستيابى به متاع دنياست در جواب فرمود: «لا اجر له». سؤال دوبار ديگر تكرار شد و همان جواب شنيده شد. [٢]

مبحث دوم: غنيمت جنگى

تعريف غنايم جنگى

با توجه به اطلاق كلمه «شىءٍ‌» در آيه: (وَ اِعْلَمُوا أَنَّمٰا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ لِلّٰهِ‌..) [٣] بويژه به لحاظ كلمه «منّ‌» مى‌توان چنين استظهار نمود كه هر چه در حال جنگ به دست رزمندگان مسلمان برسد قابل غنيمت‌گيرى مى‌باشد٤ صرفنظر از مالكيت آن كه متعلق به هر كسى باشد.

در اين صورت، مفاد اطلاق آيه منطبق با نظريه محل اقامت مى‌گردد به اين معنى كه هر نوع اموالى كه در قلمرو جهاد به دست مى‌آيد غنيمت شمرده مى‌شود و تابعيت مالك و ماهيت خصمانه كالا و حتى حالت خصمانه مالك، هيچ‌كدام تأثيرى در مشروعيت غنايم ندارد.

اگر چنين اطلاقى از آيات غنيمت‌گيرى استفاده شود در واقع مسأله غنيمت‌گيرى بر اين اساس استوار خواهد بود كه جنگ يك شرايط غير عادى است و در اين شرايط امكان رعايت اصول مربوط به شرايط صلح وجود ندارد و هر مالى كه به دست رزمندگان مى‌افتد غنيمت محسوب مى‌شود هر چند كه صاحبان اين اموال دشمن محسوب نشده و در شرايط عادى رعايت احترام مالكيت آنها الزامى مى‌باشد.

لكن اين مبنا و توجيه با اصولى كه اسلام در كليه مراحل جنگ رعايت شمرده و

[١] . هر كس كه مى‌جنگد تا راه خدا برتر باشد او در راه خدا جهاد مى‌كند (سنن ابى داود، ج ٣ ص ٢١).

[٢] . همان.

[٣] . سوره انفال آيه ٤١ (بدانيد از هر چيز كه به غنيمت به‌دست مى‌آوريد بايد خمس آن را...».

[٤] . «من شى» يعنى از هر چيز.