فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٠٢ - 8 رعايت احساسات و عواطف اسيران

عرفى و انسانى اختصاص به درجات و سلسله مراتب نظامى نداشته و شامل مسائل ديگرى چون آداب و رسوم قومى و عرفى، امتيازات علمى و تقوايى، موقعيتهاى اجتماعى نيز مى‌گردد.

در سيره نبوى (ص) رعايت اين اصل حقوقى در مورد اسيران به طور مكرر نقل شده است. پيامبر اسلام (ص) دختر حاتم طائى را كه در ميان عرب شهرت به نيكوكارى داشت آزاد و او را محترمانه به قبيله خود بازگرداند [١] و در حديثى فرمود:

«اذا اتاكم كريم قوم فاكرموه و ان خالفكم» [٢]

هنگامى كه شخصيتى محترم كه در ميان مردم خود منزلتى دارد بر شما وارد شود او را احترام نماييد.

بر اساس اين اصل اسلامى بود كه امام (ع) در برابر دستور خليفه دوم در مورد اسراى ايرانى مبنى بر فروختن زنان و گماردن مردان در خدمت حجاج عليل و سالمند در طواف اعتراض نمود و فرمود بنابر گفتار پيامبر (ص) كه فرمود:

«اكرموا كريم قوم و ان خالفوكم»

من آنها را كه عزيزان قوم خود هستند از حق خود و بنى هاشم آزاد كردم و مهاجران و انصار سخن امام (ع) را تأييد نمودند. [٣] و بنا به پيشنهاد امام (ع) زنان اسير ايرانى كه در ميان آنان دختران سلاطين ايران نيز وجود داشتند بنا به ميل و انتخاب خود با جوانان مسلمان ازدواج نمايند. [٤]

٨. رعايت احساسات و عواطف اسيران

يكى از مصاديق احسان به اسيران رعايت احساسات و عواطف آنها و خوددارى از هرگونه برخوردارى است كه احساسات و عواطف آنها را جريحه‌دار سازد.

در سيره سياسى پيامبر (ص) مواردى ديده مى‌شود كه اين اصل عاطفى و انسانى را تأكيد مى‌نمايد.

بلال كه زن اسيرى را از كنار كشتگان عزيزانش گذرانده بود مورد سرزنش پيامبر (ص)

[١] . رك: تاريخ طبرى، ج ٣ ص ١١٢ و اعيان الشيعه، ج ٨ ص ١٤٢ و طبقات ابن سعد، ج ١ ص ٦٠.

[٢] . رك: بحارالانوار، ج ٤٥ ص ١٥ و مستدرك الوسائل، ج ٣ ص ٤٣ و سنن بيهقى، ج ٨ ص ١٦٨.

[٣] . رك: بحارالانوار، ج ٤٥ ص ٣٣٠ و ج ٤٦ ص ١٠ و ١٥ و سيره حلبى، ج ٢ ص ٤٩ و مستدرك‌الوسائل، ج ٢ ص ٤٨٧.

[٤] . همان.