فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٦٧ - مبحث سوم بسيج نيروهاى رزمنده

انس اشتقاق يافته است.

انسان به حكم فطرت و طبع اولى، خواستار انس و الفت با همنوع خويش است و بر اساس آن از تنهايى، عزلت، توّحش و زندگى مجرد انفرادى، گريزان مى‌باشد.

اين خود يكى از مزايايى است كه انسان را از ساير موجودات جنبنده مشخص و ممتاز مى‌گرداند، چنانكه امتياز حيوانات اهلى نيز به اين است كه به طور اكتسابى به حالت انس مى‌گرايند.

صرفنظر از انگيزه فطرى، اصولاً انسان به جهت نيازمنديهاى گوناگونى كه در مسير زندگى خويش دارد، نيازمند به الفت و ارتباط با ديگر انسانها مى‌باشد و از اين رهگذر است كه دايماً بدوستى، يگانگى و برادرى نياز ضرورى احساس مى‌نمايد. [١]

در هر حال الفت را چه امر فطرى انسان بدانيم و چه احتياجات زندگى را انگيزه آن به حساب آوريم، طبع انسانى آمادگى كامل براى پذيرش اين حالت را دارد. زيرا توافق و سنخيت كه پايه اصلى تحقق الفت، انس، همبستگى و يگانگى مى‌باشد در نهاد همه انسانها وجود دارد.

ابن مسكويه از حكيم ارسطو نقل مى‌كند:

چيزهايى كه بالطبع با هم مختلفند تشكل نمى‌پذيرند و نمى‌توان آنها را به طرز منظمى با هم تركيب و تأليف نمود اما چيزهايى كه مشابه يكديگرند در هم تأثير مى‌بخشند و مشتاق يكديگر مى‌شوند. [٢]

اين مطلب را نيز بايد توجه داشت كه فطرى بودن الفت و انس و يا انگيزه فطرى داشتن اين خصلت انسانى به تنهايى براى تحقق بخشيدن به آن كافى نيست. نخستين وظيفه بشر ايجاد وسايل و ممعدات الفت و پيوندهاى اخلاقى و تحقق بخشيدن به عوامل دوستى، يگانگى، عواطف عمومى و محبت به هم نوع مى‌باشد.

به همين دليل است كه اسلام تنها به دستورات و توصيه‌ها اكتفا ننموده و براى ايجاد حالت الفت، يگانگى و دوستى در ميان افراد جامعه اسلامى، اعمال و وظايفى را مقرر داشته كه خود از عوامل بوجود آورنده اين حالت اخلاقى مى‌باشد.

بسيارى از دستورات اجتماعى اسلام در انجام فرايض دينى از همين ديدگاه نشأت

[١] . رك: تهذيب الاخلاق، ص ١٢٦.

[٢] . همان، ص ٢٥٠.