فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٩ - مبحث سوم اصول و قواعد الزامى

الادعاهم» [١]

كه اصل مربوط به دعوت قبل از آغاز جهاد را مقرر مى‌دارد.

ج -

مقرراتى كه از طريق نهى صريح در قرآن و سنت آمده، كه ما در اين بحث از آنها به عنوان عمليات ممنوع و مقررات منهيه نام مى‌بريم و بخش عمده قواعد و اصول جنگى جهاد را همين قسمت تشكيل مى‌دهد مانند آيه: (وَ لاٰ تَهِنُوا وَ لاٰ تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ اَلْأَعْلَوْنَ‌) [٢] كه اصل نفى سازش و خفت پذيرى را بيان مى‌كند و حديث:

«لاتهدمن بناءً و لا تقتلوا أمرأة و لا وليدا و لا شيحاً» [٣] .

در ميان اين سه دسته از منابع فقهى اصول و قواعد جنگ در اسلام بيشترين بخش مربوط به دسته سوم است كه به همين لحاظ بررسى آن بخش را به مبحثى جداگانه موكول كرده‌ايم كه تحت عنوان مقررات ممنوعه و عمليات غير مجاز جنگى ملاحظه خواهد شد.

به اين ترتيب بحث مربوط به اصول و قواعد جنگ در دو مبحث زير ارائه مى‌گردد:

اصول و قواعد الزامى و عمليات غير مجاز جنگى.

اين تقسيم‌بندى از نقطه نظر فقهى و حقوقى به معنى تفاوت اصولى فيمابين قواعد و مقررات جنگى در اسلام نيست، بلكه صرفاً به‌خاطر شيوه متفاوت تبيين اصول و قواعدى است كه در منابع اسلامى براى بيان اين اصول به كار گرفته شده است.

مبحث سوم: اصول و قواعد الزامى

منظور از اصول و قواعد الزامى جنگ در اسلام، دستور العملهايى است كه فرماندهان و نيروهاى رزمنده از آغاز جنگ تا پايان آن موظف به اجراى صحيح آنها بوده و موارد اقدامات مجاز را مشخص مى‌سازند.

[١] . رك: نيل الاوطار، ج ٧ ص ٢٣٠ و مجمع الزوائد، ج ٥ ص ٣٠٤.

[٢] . آل عمران، آيه ١٣٩.

[٣] . رك: جامع‌الاحاديث الشيعه، ج ١٣ ص ١١٦، سنن بيهقى، ج ٦ ص ٥٩، كنز العمال، ج ٤ ص ٢٣٣، شرح ابن ابى الحديد، ج ٤ ص ٣٣١ و ج ٣ ص ٣٦٥ و ٤٠٤.