فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣١٩ - مبحث سوم مرورى بر فتوحات اسلامى

در مباحث گذشته آثار فتح را در سه مورد زير مورد بحث قرار داديم:

[١] . اموال دشمن:

اعم از اموال داخل اراضى مفتوحه و يا اموالى كه تبعه دشمن در خارج از اين سرزمينها نسبت به آنها مالكيت دارند.

٢. اشخاص مربوط به دشمن:

منظور از اشخاص كسانى هستند كه رزمنده نبوده و از اتباع دشمن محسوب مى‌شوند و يا در حمايت او بسر مى‌برند.

٣. اراضى:

اراضى دشمن عبارت كليه سرزمينهايى است كه در اختيار اشخاص حقيقى و حقوقى در قلمرو دولت شكست خورده قرار داشته است.

مبحث سوم: مرورى بر فتوحات اسلامى

از هنگامى كه اسلام به عنوان آيين جهانى در مكه طلوع نمود و در مدينه در قالب يك نظام سياسى مقتدر عصر، استقرار يافت تا عصر حاضر در ابعاد مختلف گسترش يافته است. در بعد جغرافياى مردمى در طول ١٥ قرن متمادى از محدوده كوچك تيره قريش از عرب حجاز كه مخاطب دعوت اوليه اسلام بودند١ خارج گرديد و نخست قبايل عرب حجاز و سپس شبه جزيرة‌العرب و آنگاه شامل مردم فارس، ديلم، ترك، قبائل افريقا، غرب، آسياى دور و ميانه گرديد كه امروز شامل صدها قوميت با نژادها و زبانهايى مختلف مى‌باشد.

در بعد جغرافياى سياسى، حكومت مدينه پس از تحولات سياسى در طول تاريخ اسلام با امپراطوريها و دولتهاى بزرگ و كوچك توسعه يافت كه امروز شامل بيش از پنجاه دولت مى‌باشد كه مدعى حكومت بر مسلمانان بوده و راه خود را تداوم راه حكومت مدينه مى‌پندارند.

در بعد جغرافياى تاريخى نيز تاريخ اسلام از تاريخ مكه و مدينه آغاز و شامل بخش عمده تاريخ آسيا، افريقا، اروپا و بخشهايى از ساير قاره‌ها از قرن هفتم ميلادى تا قرن حاضر مى‌گردد.

[١] . (وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ اَلْأَقْرَبِينَ‌) شعراء، آيه ٢١٤.