[١] . كليه فتوحات عصر خلفاى راشدين با مشورت با صحابه انجام مى‌گرفت و بى‌ترديد امام (ع) يا شخصاً طرف مشورت بود و يا در جمع آنها حضور داشت و كلام و عملى كه بيانگر رد و نظر منفى امام (ع) نسبت به فتوحات باشد، نقل نشده است.

[٢] . بنا به درخواست خليفه دوم از امام (ع) جهت تقويت روحيه سپاه اسلام، امام حسن (ع) در عمليات عراق و ايران حضور به هم رسانيده و در اكثر نقاط ايران مانند: رى، اصفهان، شهريار، قم، كهنك، اردستان و بنا به قولى، تبريز همراه سپاه اسلام بوده است.١

[٣] . عمار كه از ياران خاص امام (ع) بوده و بى‌شك بدون اذن امام (ع) مسؤوليتى را نمى‌پذيرفته در فرماندهى قسمتى از اين فتوحات شركت فعال داشته است و اين خود نشان‌دهنده اذن امام (ع) مى‌باشد.٢

[٤] . سلمان فارسى امارت مدائن را از طرف خلفا پذيرفت و عدم اعتراض امام (ع) مبين رضايت وى نسبت به كليه اقداماتى است كه منجر به فتح مدائن و نصب والى بر آن مى‌باشد.

٥. رسول خدا (ص) در زمان حيات خود بارها از فتوحات آينده مسلمانان خبر داده بود، اگر اين فتوحات بدون اذن امام (ع) انجام مى‌گرفت حداقل مى‌بايست هشدارى در اين زمينه داده مى‌شد.٣

٦. نظرخواهى خليفه از امام (ع) در مورد كيفيت بهره‌بردارى از زمينهاى عراق و پاسخ امام (ع) به اينكه:

«دعهم يكونوا مادة للمسلمين»٤

نشان مى‌دهد كه امام (ع) واگذارى زمينهاى مفتوح‌العنوه از طرف دولت (خلافت) به كشاورزان را محلى مورد تأييد قرار داده و اين زمينها را متعلق به عموم مسلمانان محسوب داشته‌اند چنانكه عبارت

«يكونوا عادة للمسلمين»

بر آن دلالت دارد.

٧. روايات اهل بيت (ع) در موارد مختلفى چون احكام اراضى موات، خريد و فروش

[١] . رك: قرشى، كتاب الخراج، ص ٤٢ و ابو يوسف، كتاب الخراج، ص ٣٦ و ابو عبيده، كتاب الاموال، ص ٥٩.

[٢] . رك: جواهر الكلام، ج ٢١ ص ١٦١.

[٣] . همان.

[٤] . رك: قرشى، كتاب الخراج، ص ٤٢ و ابو عبيده، كتاب الاموال، ص ٥٩. در روايت صدوق به اين عبارت آمده است: «دعها عدة للمسلمين» كه صريحتر از عبارت قبلى مى‌باشد. جواهر الكلام، ج ٢١ ص ١٦١.