فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٣٦ - جايگاه غنايم جنگى در جهاد
جايگاه غنايم جنگى در جهاد
با توجه به اهداف جهاد، نبايد انگيزههايى مادى چون تفوّق جويى، قدرت طلبى و مال اندوزى به حريم مقدس جهاد راه پيدا كنند [١] مگر آنكه ناخواسته و به طور طبيعى به دنبال جهاد در راه خدا به وجود آيند و بر اثر پيروزى در جنگ تفوّق نظامى، قدرت سياسى و غنايمى حاصل گردد.
از آنجا كه اين نوع آثار مادى مىتواند در راه هدف معنوى جهاد كه همانا برطرف نمودن موانع دعوت و هموار نمودن راه رسيدن رسالت اسلام به دلهاى انسانهاى مشتاق حقيقت است مفيد و ثمربخش باشد، از اينرو اسلام اين آثار را نفى ننموده است لكن جهاد را به قصد دست يافتن به آنها نيز مقرر نكرده است.
دقت در نحوه تقسيم غنايم جنگى نشان مىدهد كه اسلام ضمن امضاى قاعده عرفى غنيمتگيرى از آن در مسير اهداف معنوى خود سود برده و تمامى عناصر مؤثر و قابل بهرهورى از غنايم را در آن سهيم نموده است و عوامل ذى سهم در غنايم جنگى عبارتند از: اسلام، رزمندگان جبهه جهاد، دولت اسلامى (امام)، عموم مسلمانان، همكاران رزمندگان (جعائل)، همكاران جبهه (مؤلفة قلوبهم) پشتيبانى كنندگان با ساز و برگ نظامى و يا كمكهاى مالى، امدادگران و كليه كسانى كه در جبهه حضور داشتهاند هر چند كه اقدام به عمليات رزمى ننموده باشند.
اسلام نه اولين نظامى است كه رژيم حقوقى غنيمتگيرى را تجويز نموده و نه آخرين و تشابه صورى قاعده جنگى غنيمتگيرى با ديگر روشهاى خشونتآميز به دست آوردن اموال و يا اهداف مادى برخى از جنگ افروزان نمىتواند چهره جهاد اسلامى را به خاطر قبول يك عادت و عرف بينالمللى مخدوش سازد.
فرماندهان سپاه اسلام هر كجا كه فرصت مىيافتند اين نكته را به دشمن منتقل مىنمودند كه هدفشان از جهاد دستيابى به دنيا (زر و زور) نيست. [٢]
پيامبر اسلام (ص) خود بارها بر اين اصل تأكيد فرمود، كه:
[١] . (تِلْكَ اَلدّٰارُ اَلْآخِرَةُ نَجْعَلُهٰا لِلَّذِينَ لاٰ يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي اَلْأَرْضِ وَ لاٰ فَسٰاداً) قصص، آيه ٨٣.
[٢] . ابن عامر نماينده سعد وقاص فرمانده سپاه اسلام قبل از شروع جنگ (قادسيه) به فرمانده سپاه ستمشاهى ايران چنين پيام رساند: «انا لم نأتكم لطلب الدنيا و والله لاسلامكم احب الينا من غنائمكم» ما براى دنيا نيامدهايم به خدا سوگند اگر به اسلام بگرويد براى ما مطلوبتر از غنائمتان است.