فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢١٣ - اردوگاههاى كار اسراى جنگى

اردوگاههاى كار اسراى جنگى

بهره‌كشى از نيروى كار اسراى جنگى سابقه طولانى در تاريخ دارد و اصولاً به بردگى گرفتن اسراى جنگى از همين هدف مادى ريشه مى‌گرفته است.

در جريان جنگهاى قرون اخير نيز بويژه در دو جنگ جهانى استفاده از اسراى جنگى براى كارهاى غير نظامى در سطح وسيع و بيكارى در عملياتى كه به طور غير مستقيم با عمليات جنگى در ارتباط بود و حتى سوء استفاده از آنان در كارهاى نظامى خطرناك مانند جمع‌آورى مينها، ساختن استحكامات، حمل و بارگيرى مهمات انجام گرفت كه بهيچ وجه با عهدنامه‌ها و پروتكلهاى موجود موافقت نداشت.

دادگاههاى بين‌المللى رسيدگى كننده به امور اسراى جنگى نيز به نوبه دچار ابهاماتى بوده و از عبارت «كارهايى كه به طور مستقيم با عمليات جنگى ارتباط دارد» تفسيرهاى مختلفى داشتند و بيشترين جرايم مورد رسيدگى در اين دادگاهها عبارت بود از:

[١] . اعدامهاى سريع همراه يا بدون محاكمه قبلى.

٢. شكنجه و اعمال شيوه‌هاى غير قانونى براى گرفتن اقرار يا كسب اطلاعات.

٣. آزمايشهاى بيولوژيك كه معالجه اسير آن را ايجاب نمى‌كند.

٤. بدرفتارى، تحقير، ناسزاگويى.

٥. بكارگيرى اسراى جنگى در عمليات نظامى.

٦. اعمال خشونت و تهديد بوسيله افراد غير نظامى.

٧. مقابله به مثل و اقدامات تلافى‌جويانه.١

بى‌شك ارتكاب چنين اعمالى با روح انساندوستى اسلام و ماهيت جهاد فى سبيل الله سازگار نيست لكن رژيم استرقاق كه جمعى از فقها آن را به عنوان يك گزينه مستقل در رفتار با اسيران جنگى دشمن پذيرفته‌اند مى‌تواند در كليت نفى اين روشهاى غير انسانى خدشه وارد آورد.

اما اگر نظام استرقاق را صرفاً به عنوان راه حلى براى مقابله به مثل تلقى نمائيم كليه مواردى كه در رابطه با اسرا با روح انساندوستى سازگار نيست مى‌تواند تنها در يك مورد آن هم به صورت مقابله به مثل و در حالت اعمال بازدارنده، قابل قبول باشد.

[١] . رك: شارل روسو، حقوق مخاصمات مسلحانه، ج ١ ص ١٠٦-١١٨.