فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢١ - مبحث اول كليات
بهقول نويسنده
هنر جنگ
، در واقع بهدست آوردن صد پيروزى در صد نبرد، اوج هنر جنگ آزمايى و بالاترين حد زبردستى و درايت نيست. [١] از اين قرار كسانى كه در هنر جنگ ماهر و استادند، ارتشهاى دشمن را بدون جنگ وادار به تسليم مىكنند، شهرها را بدون هجوم به تصرف خود درمىآورند و دولتها را بدون درگير شدن در عمليات نظامى دراز مدت سرنگون مىسازند... هدف شما بايد اين باشد كه هرچه را كه در زير آسمان است، دست نخورده تصرف كنيد. بدينسان گروههاى تازه نفس باقى مانده، پيروزى شما در كمال مطلوب خواهد بود، اين است هنر استراتژى تعرضى.» [٢] مجموعه اين سياست جنگى را مىتوان در يك جمله سونتزو خلاصه كرد: «پيروز شدن در جنگ و نيرومندتر شدن» [٣] .
لازمه تحقق سياست جنگى پيروز شدن و نيرومندتر شدن اين است كه جنگ با رعايت شرايط ذيل انجام شود: [٤]
الف - به دست آوردن پيروزى در كوتاهترين مدت ممكن.
ب - با قبول كمترين ضايعات مادى و حداقل تلفات انسانى.
ج - با وارد آوردن حداقل تلفات به دشمن.
تأكيد بر اين شرايط بهخوبى در مخالفت سونتزو و با جنگهاى طولانى و جنگ عليه شهرها هويداست: «پيروزى، هدف اصلى و نهايى جنگ است. اگر دسترسى به آن، بيش از اندازه دچار تأخير شود، سلاحها كند، روحيهها متزلزل و گروهها افسرده مىشوند و در نتيجه به هنگام... (حمله نهايى) بىتوان شده و به تنگى نفس خواهند افتاد. وقتى ارتشى در جنگهاى طولانى درگير شود، منابع ملى كشور كافى نخواهد بود. هنگامى كه سلاحهاى شما تيزى و برّندگى خود را از دست بدهد و يا آتش اشتياق و جوش و خروش ما به خاموشى گراييده باشد و يا اينكه نيروى شما بهكلى به تحليل رفته و خزانه شما كاملاً از امكانات مادى تهى شده باشد، در اين زمان است كه پادشاهان كشورهاى
[١] . همان، ص ١٥٦. ترجمه دقيق اين جمله سونتزو، هنر حمله با استراتژى يا تدبير فرماندهىاست. اساساً عنوان اين فصل از كتاب سونتزو، نيز، حمله با استراتژى است كه مترجمين آن را به اشتباه، استراتژى تعرضى ترجمه كردهاند.
[٢] . همان، ص ١٦٠.
[٣] . همان، ص ١٥٥.
[٤] . همان.