در يونان، ايران و روم باستان، انواع زجركشى، شكنجه و آزار روحى و جسمى را در مورد اسيران روا مى‌داشتند و در جاهليت عرب نيز همواره اسراى جنگى به بردگان تبديل مى‌شدند و همواره جنگها منبع كسب برده و رواج نظام بردگى محسوب مى‌شدند [١] .

تنها در يك مورد يكصد هزار اسير در تماشاگاه جنگى اورشليم به سال (٧١. م) توسط روميان كشته شدند [٢] . و گاه اسيران را روى زمين مى‌خواباندند و بر روى گردن آنها راه مى‌رفتند و نيز اسيران را به لاشه مردگان مى‌بستند تا چون اموات متعفن شوند [٣] .

بسيارى از اسيران در ايران، مصر، روم و بيزانس قديم در كشتزارها به بيگارى گرفته مى‌شدند و با زمين خريد و فروش مى‌شدند. [٤]

٢. در دوران حكام اموى و عباسى نيز فرماندهان با استفاده از شيوه‌هاى جاهليت عرب در برخى از موارد با اسيران جنگى بد رفتارى مى‌كردند و عليرغم توصيه‌هاى مؤكد قرآن و سيره پيامبر (ص) و ائمه (ع) و احاديث فراوان در مورد احسان و خوشرفتارى با اسيران، رفتارى ناشايست با آنها داشتند.

موسى بن نصر كه در سال ٩١ هجرى از طرف وليد بن عبدالملك به آفريقا اعزام شده بود با سيصد هزار اسير بازگشت و خمس آن را براى خليفه به بردگى فرستاد و باقيمانده نيز به وضع رقت‌بارى دچار گرديدند [٥] .

٣. در جريان جنگهاى صليبى كه از سال (١٠٩٥ تا ١٢٩١. م) يعنى متجاوز از يكصد و نود و شش سال به طول انجاميد، صليبيان از اعمال هر نوع خشونت و وحشيگرى در مورد اسيران مسلمان، اعم از كشتار، قطع اعضاء، هتك حرمت، سوزاندن، بيگارى كشيدن و انواع شكنجه‌ها كوتاهى نكردند [٦] .

٤. رفتار وحشيانه مغولان و تاتار در سالهاى بين (١٢١٢ تا ١٤٠٨. م) ميلادى كه در متصرفات خود نسبت به اسيران جنگى روا داشتند هرگز در قالب كلام قابل توصيف

[١] . رك: جرجى زيدان، تاريخ التمدن الاسلامى، ج ٥ ص ٢٣ به بعد و الفصل فى تاريخ العرب قبل الاسلام، ج ٥ ص ٤٦٤.

[٢] . رك: لغتنامه دهخدا، كلمه اسير، ص ٢٦٠٥، چ ١٣٣٨.

[٣] . همان.

[٤] . رك: جرجى زيدان، تاريخ التمدن الاسلامى، ج ٥ ص ٢٤.

[٥] . رك: تاريخ ابن اثير، ج ٤ ص ٢٥٩.

[٦] . رك: تاريخ تمدن گوستاولابون، ص ٤٠٠-٤٠٧.