فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٦٨ - تفسير و تحليل

مى‌باشد. زيرا تن دادن به نبرد تمام عيار، ممكن است تداوم اصول دين و بقاى حافظان مكتب را به خطر اندازد.

امام در اين نامه سخن از قدرت ويژه‌اى به ميان مى‌آورد كه جز در چند مورد آن هم جزئى نه مطلق، از آن استفاده ننموده است و اين حقيقت تلخ نمايانگر مظلوميت دردآور امام در مواجهه با دشمنان ناتوان و مكّار زمان خويش مى‌باشد.

ل - افزايش كمّى نيرو بدون انسجام معنوى كارساز نيست:

«انه لاغناء فى كثرة عددكم مع قلة اجتماع قلوبكم. لقد حملتكم على الطريق الواضح التى لايهلك عليها الا هالك، من استقام فالى الجنة، و من زل فالى النار.»

(فراوانى عدد نفراتتان با وجود كمى پيوستگى دلهايتان هرگز كارساز نيست. من شما را به راه روشنى واداشته‌ام كه در آن كسى نابود نمى‌شود. آن كسى كه در اين راه استقامت ورزيد به سوى بهشت شتافت و هركس از آن راه لغزيد به آتش كشانده شد).

سكوت مرگبار ياران و مردم كوفه به هنگامى كه امام آنان را به دفاع از مرزهاى كشور اسلاميشان در برابر تهاجم وحشيانه دژخيمان ددمنش معاويه به بخشهاى مرزى عراق و شام دعوت مى‌نمود، امام را به بيان اين سخنان وادار نمود.

تفسير و تحليل

عمده در كارسازى نيروها، انسجام معنوى، الفت دلها، پيوستگى فكرى و وحدت و اتحاد آنان است كه هرگونه ضعف و نارسايى را در عمل جبران مى‌كند.

دلبستگى به كثرت نفرات مى‌تواند در حد يك فريب باشد. زيرا فراوانى سپاه منهاى انسجام معنوى و اتحاد در فكر و آرمان، جبهه حق را در برابر ضربات دشمن سودى نخواهد بخشيد و از درك واقعيتها بازخواهد داشت، چنانكه در جريان حنين مشاهده گرديد.

انسجام و اجتماع دلها در سايه يك ايدئولوژى و وابستگى همگانى نسبت به آن امكان‌پذير مى‌باشد. به همين دليل امام آنها را به خاطر عدم انسجام و كمى پيوستگى دلهايشان با وجود اينكه به راه روشن هدايتشان نموده است؛ مورد سرزنش قرار مى‌دهد.

[١] . نهج‌البلاغه، خ ١١٨.