فرمانده بايد در يك تشكيلات نظامى محور و قطب عمليات باشد و جايگاه يك فرمانده اسلامى بمثابه نفس رهبر اسلامى درمركز ايدئولوژيك جامعه است كه چون قطبى جامعه را بر محور مكتب بحركت در مى‌آورد

[٣] ">«و انّه ليعلم انّ معلّى منها محلّالقطب من‌الرّحى ». [١]

[٥] .

هدايت:

اصالت در رهبرى توحيدى به رشد و تعالى انسانها و هدايت جامعه به سوى هدف غايى آفرينش و شكوفايى استعدادهاى فرد و جامعه بشرى است (وَ جَعَلْنٰاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنٰا) [٢] تعليم و تزكيه از اهداف عاليه انبياء است و رهبرى در جامعه اسلامى از آن تفكيك ناپذير است.

٦.

اصل شورا:

در فرماندهى اسلامى اصل شورا به عنوان زيربنا (أَمْرُهُمْ شُورىٰ بَيْنَهُمْ) ٣و به صورت يك اصل الزامى مقرر شده است (وَ شٰاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ). ٤

٧.

احترام به افكار و آزاديها:

اين اصل ناشى از حاكميتى است كه خداوند به انسان نسبت به سرنوشت او داده و او را در عقيده وعمل اختيار بخشيده است. (إِنّٰا هَدَيْنٰاهُ السَّبِيلَ إِمّٰا شٰاكِراً وَ إِمّٰا كَفُوراً) ٥مراجعه به آراء مردم و نظر خواهى و آزادگذاردن مردم در انتخاب راه، شيوه رهبرى در اسلام بوده و مواردى از آن را مى‌توان به صورت نظرخواهى در جنگها و بيعت با پيامبر اسلام (ص) و اميرالمؤمنين (ع) مشاهده نمود.

٨.

قاطعيت (ايمان و اخلاص):

قاطعيت حالتى است كه از ايمان و اخلاص سرچشمه مى‌گيرد، فرمانده در نظام اسلامى به دليل داشتن ايمان و اخلاص درحد عالى از قاطعيتى برخوردار است كه در عمل فقط رضا و فرمان خدا را در نظر مى‌گيرد و از هيچ نيرو و عاملى هراس بدل راه نمى‌دهد و تنها يك نوع ترس در وجود رهبر اسلامى وجود دارد، و آن هم خشوع در برابر خداست و بازدارنده از حركت و پويايى نيست بلكه خود بزرگترين عامل احساس مسؤوليت، پويايى و سرعت در رشد و تعالى است (فَإِذٰا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ).٦

جدا شدن فرماندهى از قاطعيت و دچار عفريت شك، ترديد و ترس گرديدن، در

[١] . نهج‌البلاغه، خ ٣.

[٢] . انبياء، آيه ٧٣.

[٣] . شورى، آيه ٣٨.

[٤] . آل عمران، آيه ١٥٩.

[٥] . انسان، آيه ٣.

[٦] . آل عمران، آيه ١٥٩.