[٢] ٠. در كنار استعدادهاى شگرف در وجود انسان، خواسته‌ها، طلبها، شوقها و جذبه‌هاى وسيعى وجود دارد كه دامنه آن درحد معينى متوقف نمى‌گردد و حركت مداومى را ايجاب مى‌كند «(يٰا أَيُّهَا الْإِنْسٰانُ إِنَّكَ كٰادِحٌ إِلىٰ رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاٰقِيهِ).٢ و جز با رسيدن به لقاءالله سكون و آرامى نمى‌پذيرد. (أَلاٰ بِذِكْرِ اللّٰهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ). [٣]

٢١. ظرفيت علمى انسان بر بيشترين ظرفيت ممكن است (وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمٰاءَ كُلَّهٰا).٤

٢٢. انسان فطرتى خدا آشنا دارد و بخداى خود در عمق وجدان خويش آگاهى دارد (فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللّٰهِ الَّتِي فَطَرَ النّٰاسَ عَلَيْهٰا لاٰ تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللّٰهِ). [٥]

٢٣. انسان بجز عقل و تفكر از وجدانى آگاه و آگاهى بخش و كنترل كننده برخوردار است كه در درك و سلوك، او را يارى مى‌دهد (وَ نَفْسٍ وَ مٰا سَوّٰاهٰا ^ فَأَلْهَمَهٰا فُجُورَهٰا وَ تَقْوٰاهٰا) ٦ . (وَ لاٰ أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوّٰامَةِ). [٧]

٢٤. انسان حق بهره‌بردارى از جهان را دارد و آفرينش در اختيار اوست. (وَ سَخَّرَ لَكُمْ مٰا فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مٰا فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً).٨

٢٥. هدف آفرينش انسان پرستش خدا و رشد و تعالى او در مسير بى نهايت الى الله است (مٰا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاّٰ لِيَعْبُدُونِ). [٩]

٢٦. خدا فراموشى، خود فراموشى مى‌آورد و خودشناسى، خداشناس مى‌آفريند. (وَ لاٰ تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللّٰهَ فَأَنْسٰاهُمْ أَنْفُسَهُمْ). [١٠]

٢٧. انسان در حجاب تن و ماده محجوب است وچون اين حجاب را بر افكند حقايق جهان بر او ظاهر گردد (فَكَشَفْنٰا عَنْكَ غِطٰاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ). [١١]

٢٨. انسان تا سير حد سجود ملايك پيش مى‌رود (وَ إِذْ قُلْنٰا لِلْمَلاٰئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا). [١٢]

[١] . بقره، آيه ١٥٥.

[٢] . انشقاق، آيه ٦.

[٣] . رعد، آيه ٢٨.

[٤] . بقره، آيه ٣١.

[٥] . روم، آيه ٣٠.

[٦] . شمس، آيات ٧ و ٨.

[٧] . قيامه، آيه ٢.

[٨] . جاثيه، آيه ١٣.

[٩] . ذاريات، آيه ٥٦.

[١٠] . حشر، آيه ١٩.

[١١] . ق، آيه ٢٢.

[١٢] . بقره، آيه ٣٤.