منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة - هاشمى خويى، ميرزا حبيب الله - الصفحة ٢٥٢ - الترجمة

و بطانته لأحد أمرين، أنت حرىّ بكراهتهما، إمّا لامتناع من جور العمّال و ظلم الولاة، و تلك منزلة يظهر بها سوء أثر العمّال و ضعف الملك و إخلاله بما تحت يده، و إمّا للدّفع عمّا يلزم من الحقّ و التيسّر له، و هذه خلّة تفسد بها آداب الرّعية، و تنقص بها أموال الملك، فاحذر ذلك، و عاقب الملتجئين و الملجأ إليهم.

الترجمة

سپس در كارهاى كارمندان و عمّال خود بنگر و از روى امتحان و آزمايش آنان را بكار بگمار و بمحض دلخوشى و احسان به آنها يا خويش و اظهار خصوصيّت با آنها كارگزارشان مكن، زيرا آنها مجموعه‌اى از تيره‌هاى جور و ستم و خيانتند.

از ميان آنان اهل تجربه و مردم آبرومند را انتخاب كن، كسانى كه از خانواده‌هاى خوب و پيشقدم در اسلام هستند و پيشرو بودند، زيرا كه آنان:

١- اخلاقى گرامى‌تر و اصيل‌تر دارند.

٢- آبروى آنها نيالوده و محفوظ و بابروى خود علاقه دارند.

٣- كمتر پيرامون طمع و جلب منافع مى‌گردند.

٤- در عواقب امور و دنباله كارها نظرى رساتر و عميق‌تر دارند و ملاحظه عاقبت كار خود را بهتر مى‌كنند.

سپس حقوق و ارزاق مكفي بدانها بده زيرا وفور معيشت مايه اصلاح نفوس آنها است و سبب بى‌نيازى آنان از تصرّف در اموالى كه زير دست آنها است مى‌شود و وسيله اتمام حجّت بر آنها مى‌گردد در صورتى كه از دستور تو سرپيچند و در امانتت خيانت ورزند.

سپس كارهاى آنان را زير نظر بگير و ديده بان‌هاى درست و وفادار بر آنها بگمار، زيرا بازرسى پنهانى تو از كارهاى آنان موجب تشويق آنها است بر امانتدارى و خوشرفتارى با رعيّت، معاونان خود را خوب بپا و اگر از آنها كسى دست بخيانت گشود و مورد اتّفاق نظر خبر گزاران و ديده‌بانان گرديد و گواهى آنانرا در باره‌