آداب سفر در فرهنگ نیایش (ترجمه الأمان) - سید بن طاووس - الصفحة ٣٤ - علم چيست؟

وَ قِيلَ: يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ وَ يا سَماءُ أَقْلِعِي‌ ...[١].

نيز به زنبور عسل وحى مى‌شود:

وَ أَوْحى‌ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ‌[٢].

گفت و شنود حضرت سليمان ٧ با جان دارانى چون مورچه و هدهد و كلّا پرندگان و فرمانروايى بر جنّ هم كه بى‌نياز از توضيح است.[٣] نيز شهادت دادن اعضاى بدن در قيامت و گفت و گوى آدمى با اعضايش‌[٤].

ياد آورى اين نكته هم ضرورى است كه گفت و شنود اشيا همانند ما نيست؛ مهمّ آن است كه مى‌گويند و مى‌شنوند؛ حال به كدام زبان؟ به زبانى كه خود مى‌دانند. چگونه مى‌شنوند؟ به شيوه‌ى خود. ما چگونگى اين‌ها و حتّى نفس انجام اين اعمال را نمى‌فهميم و خداوند حكيم هم در قرآن به اين درك نكردن ما اشاره فرموده است:

... وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ‌ ...[٥].

از ياد نبريم كه ملاك در عالم، فهم ما آدميان نيست كه چگونگى و وجود و عدم اشيا با معيار ما قابل قياس و درك باشد. در اين جا هم مهم مفهوم گفتن و شنيدن است نه چگونگى آن.

[١] هود ٧( ١١): ٤٤:( و گفته شد: اى زمين، آب خود را فرو بر و اى آسمان، بس كن ...).

[٢] نحل( ١٦): ٦٩:( پروردگارت به زنبور عسل وحى كرد كه از كوه‌ها و از درختان و از آن چه بر مى‌افرازند، خانه‌هايى بساز).

[٣] نمل( ٢٧): ١٨- ٢٩.

[٤] فصّلت( ٤١): ٢٢؛ نور( ٢٤): ٢٥؛ يس( ٣٦): ٦٦.

[٥] اسراء( ١٧): ٤٥:( ... هيچ چيز نيست جز آن كه پاك مى‌داردش، هم با سپاسش، ليك پاك داشت آن‌ها را شما در نيابيد ...).