(مسأله ٥٥٢) اگر نماز خواندن در زمين گلى مشقت داشته باشد بنحوى كه سبب گل آلود شدن بدن يالباس گردد، مى‌تواند با اشاره سجده كند و واجب نيست كه براى تشهد و سجده بنشيند.

(مسأله ٥٥٣) اگر در بين نماز چيزى كه بر آن سجده مى‌كند گُم شود، چنان‌چه وقت وسعت داشته باشد، بايد نماز را بشكند و اگر وقت تنگ باشد بطورى كه حتى يك ركعت را هم در وقت نتواندبخواند، بايد بر بدل به همان ترتيبى كه گذشت سجده كند يعنى در صورت امكان بر لباس خود سجده كند و اگر ممكن نشد به هر چيزى كه ممكن است سجده كند، ولى چنان‌چه وقت موسع باشد، بايد قطع كند ودوباره بخواند حتى اگر يك ركعت را در وقت درك كند.

(مسأله ٥٥٤) اگر معتقد باشد كه پلاستيك حكم كاغذ را دارد وسجده بر آن صحيح است وبعد ازسجده اوّل يا دوّم در اثناء نماز متوجه شود كه سجده بر نايلون جايز نيست، بايد نماز را قطع كندودوباره بخواند، ولى احتياط مستحبى اين است كه چنان‌چه چيزى كه سجده بر آن صحيح است همراه خود داشته باشد، نماز را بر آن ادامه دهد و دوباره نماز را اعاده نمايد.

(مسأله ٥٥٥) واجب است نمازگزار مكانى را براى نمازخواندن انتخاب كند كه ثابت باشد وعدم استقرار، مانع از آرامش بدن و انجام دادن واجبات نماز نباشد، پس نماز بر چهارپايان در حال حركت يا برروى تاب و در ماشين در حال حركت جايز نيست. نمازخواندن در هواپيما، كشتى وقطار درصورتى كه آرامش بدن حفظ شود مانعى ندارد، والا اگر وقت وسيع است بايد نماز را تا زمان ايستادن به تأخير اندازد و اگر وقت تنگ است، واجب است كه در حال سواره با رعايت استقبال قبله به حسب امكان نماز را بخواند. خلاصه نماز در حال سواره جايز است اگر متمكن از استقرار واستقبال باشدوبدون آن جايز نيست مگر اين‌كه ناچار باشد و اگر امكان استقبال قبله را فقط در حال تكبيرهً الاحرام دارد بايد به آن اكتفا كند و اگر استقبال اصلًا ممكن نباشد، ساقط مى‌شود وبنابراحتياط استحبابى به قدر امكان سعى كند هرچه نزديكتر به طرف قبله متمايل شود. نيز كسى كه عذر دارد و مجبور است درحال پياده روى نماز رابخواند، همين حكم را دارد.

(مسأله ٥٥٦) اگر مسافر هواپيما يا قطار بداند كه قبل از طلوع آفتاب به ايستگاه يا فرودگاه مى‌رسدولى بيش از يك ركعت از نماز صبح را در وقت درك نخواهد كرد، در اين صورت‌