رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٤١٠ - احكام تلف
زمين يا روى ظرف ديگرى بيفتد وبشكند ضامن است، ولى با عدم كوتاهى ضامن نيست.
(مسأله ١٧١٤) اگر به خيّاط بگويد: چنان چه اين پارچه براى پيراهن من كافى است، آن را برش ده و خياط نيز به گمان كفايت آن را ببرّد، سپس معلوم شود كافى نبوده است، ضامن خواهد بود، امّا اگر اين طوربگويد: آيا اين پارچه براى پيراهن من كافى است؟ و خياط بگويد: بله، بعد آن را برش دهد و كفايت نكند، ظاهراً ضامن نيست.
(مسأله ١٧١٥) اگر بنده و غلام خود را براى كارى اجير كند، سپس كار را خراب نمايد، ضمان دركسب او خواهد بود و اگر وفا نكند تا بعد از آزادى در ذمّه غلام خواهد ماند، اگرچه احتياط آن است كه مولايش پرداخت نمايد و اگر عاجز باشد چيزى بر او نيست. اين در صورتى است كه خرابى وجنايت بر نفس يا عضو نباشد وگرنه به گردن غلام است ومولا بايد به هر يك از تاوان يا قسمتى كه كمتر باشد فديه بدهد، اگر جنايت از روى اشتباه باشد. ولى اگر از روى عمد صورت گرفته باشد، ولى كسى كه بر اوجنايت وارد شده مخيّر است بين كشتن و به بردگى گرفتن بنده، كه تفصيل آن خواهد آمد.
(مسأله ١٧١٦) اگر كسى حيوان خود را براى حمل كالا اجاره دهد، در صورتى كه بلغزد وبار آن تلف يا ناقص شود، ضمانى بر صاحب حيوان نخواهد بود، مگر اينكه خود او سبب آن شود، مثل اينكه حيوان را بزند يا سيخ بكند، امّا اگر شخصِ ديگرى سبب شده باشد، ضامن است.
(مسأله ١٧١٧) اگر كشتى يا حيوانى را براى حمل كالا اجاره كند، چنانچه كالا ناقص يا دزديده شود، صاحب حيوان يا كشتى ضامن نيست. ولى اگر شرط كند كه در صورت تلف يا نقص بايد صاحب آن حيوان يا كشتى، قيمت تلف شده يا تاوان نقص را بدهد يا اينكه بر صاحب آن شرطِ ضمان نمايد درهمه اين موارد شرط صحيح و عمل به آن لازم است.
(مسأله ١٧١٨) اگر بيش از حدّ متعارف يا بيش از مقدار شرط شده، كالا را بر حيوان بار نمايد، چنان چه حيوان تلف يا معيوب گردد ضامن است و علاوه بر ضمانت بايد اجرت المثل اضافه بار و اجرت موردقرارداد را بپردازد، همچنين اگر چارپا را براى انتقال كالا در مسافت معيّن اجاره كند سپس در مسافت بيشترى به كار بگيرد، ضامن خواهدبود.
(مسأله ١٧١٩) اگر حيوانى را براى حمل كالا در مسافت معيّن اجاره كند، سپس سوار آن شود يا براى سوارى اجاره كند، بعد كالا را بر آن بار كند، در اين صورت لازم است هم اجرت