رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٤٠٦ - احكام تسليم نمودن مورد اجاره
دادن كار مورد اجاره مثل دوختن لباس براى مستأجر در وقت معيّن، آماده كند ولى مستأجر لباس را به اوتحويل ندهد تاآنكه وقت بگذرد، در اين صورت اجير مستحق اجرت است چه در اين مدت براى خود، يا ديگرى مشغول كار بوده، يا نه و در عين مورد اجاره بنابر اقوا فرقى نيست كه عين شخصى باشد مانند اجاره دادن چارپاى معين يا كلى مانند اجاره دادن يكى از چارپايان و در صورت كلى بودن عين، بين تعيين وقت و عدم آن فرقى نيست، در هر صورت، اجرت بر ذمّه مستأجر مىآيد اگر چه از منفعت آن استفاده نكرده باشد، اين در صورتى است كه عدم استفاده از منفعت عين به اختيار خود او باشد.
(مسأله ١٦٩٠) امّا اگر بخاطر عذرى مستاجر نتواند از عين استفاده كند، اگر آن عذر عمومى باشد. مانند آمدن باران كه مانع سفر با چارپا يا كشتى شود تا آنكه مدّت اجاره تمام گردد، اجاره باطل خواهدشد و بر ذمّه مستأجر چيزى از اجرت نيست، ولى اگر عذر مخصوص مستأجر باشد. مثلًا مستأجربيمار شود وقدرت بر سفر نداشته باشد، اجاره صحيح است.
(مسأله ١٦٩١) اگر طبيبى را مثلًا براى كشيدن دندان يا عمل جرّاحى اجير كند وبعد از عقد اجاره سبب عمل جرّاحى برطرف گردد، در اين صورت موارد فرق مىكند، اگر عمل جرّاحى براى بيرون آوردن بچه از شكم مادر باشد وقبل از عمل بچه متولد شود، اجاره باطل است، ولى اگر اجير كردن طبيب براى كشيدن دندان باشد وبعد از عقد اجاره درد دندان برطرف گردد، بعيد نيست كه اجاره صحيح باشد خصوصاً اگر احتمال بدهد كه درد دندان بعد از مدّتى برگردد يا احتمال ندهد، وليكن اگر به سبب ديگرى بخواهد دندان را بكشد، دليلى بر حرمت كشيدن دندان با برطرف شدن درد، وجود ندارد.
(مسأله ١٦٩٢) اگر مستأجر در بعضى از مدّت از منفعت استفاده نكند، تمام اقسامى كه قبلًا ذكر شدواحكام آنها عيناً در اين جا، جارى است.
(مسأله ١٦٩٣) اگر غاصبى عين مورد اجاره را غصب كند بطورى كه استفاده از منفعت آن ممكن نباشد، چنان چه اين غصب، قبل از قبض باشد، مستأجر مخيّر است اجاره را فسخ كند و اجرت را در صورتى كه داده است از موجر پس بگيرد يا به غاصب رجوع نموده، و اجرت المثل را از اومطالبه كند. ولى اگر غصب بعد از قبض باشد، فقط مىتواند اجرت المثل را از غاصب بگيرد. همچنين اگر ظالمى مانع استفاده مستأجر از عين مورد اجاره شود، اگر چه غصب نكرده