رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٦٧٩ - اقسام وارث

احكام ارث‌

موجبات ارث، دو نوع است: ١- نسب ٢- سبب.

امّا نسب سه طبقه دارد:

طبق‌ ه‌ اوّل، دو صنف است:

الف: پدر ومادر بدون واسطه، نه اجداد وجدّه ها.

ب: فرزندان چه پسر باشند يا دختر، هرچه پايين روند.

طبقه دوّم، دو صنف است:

الف: اجداد وجدّه ها، هر چه بالا روند.

ب: برادران وخواهران وفرزندانشان، هرچه پايين روند.

طبقه سوّم، عموها و دايى‌ها، هرچه بالا روند مانند عموها و دايى‌هاى پدر و مادر و هم چنين عموها و دايى‌ها پدر بزرگ و مادر بزرگ و فرزندان آنان هرچه پايين روند، به شرطى كه عرفاً از نزديكان ميت صدق كند.

امّا سبب، دو قسم است: زوجيت و ولاء.

ولاء سه طبقه دارد: «ولاء عتق»، «ولاء ضمان جريره» و «ولاء امامت».

اقسام وارث‌

١- كسى كه تنها به «فرض» ارث مى‌برد، مانند همسر كه اگر شوهر فرزند نداشته باشد، يك چهارم (٤/ ١) و اگر شوهر فرزند داشته باشد يك هشتم (٨/ ١) سهم همسر مى‌باشد و بنابر اقوى زيادى به او بر نمى‌گردد.

٢- كسى كه هميشه به «فرض» و گاهى هم به «ردّ» ارث مى‌برد، مانند مادر كه با بودن فرزند يك ششم (٦/ ١) و با نبود آن يك سوّم (٣/ ١) در صورتى كه حاجب نباشد و چنان‌چه فريضه بيشتر