رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٤٨٢ - احكام مشتركات
(مسأله ٢٠٥٨) اگر واقف، ماندن در شبهاى تحصيلى يا تمام شبها را در مدرسه شرط كند، ساكن آن حق ندارد شبها را در جاى ديگرى بماند وگرنه حقش از بين مىرود.
(مسأله ٢٠٥٩) براى ساكن در اتاقى، جايز نيست ديگرى را از مشاركت با خود منع كند، مگراينكه اتاق طبق وقف يا به مقتضاى قابليت آن براى سكونت يك نفر آماده شده باشد.
(مسأله ٢٠٦٠) جاهايى كه براى فقرا وبى پناهان آماده شده در تمام آنچه كه ذكر شد مانند مدارس است.
(مسأله ٢٠٦١) آبها بر دو قسمند:
١- آبهايى كه بصورت آشكار بر روى زمين جارىاند مانند درياها و نهرها و چشمههايى كه بصورت طبيعى آباد است.
٢- آبهايى كه در درون زمين پنهان بوده ورسيدن به آن جز با عمليات حفارى وتلاش همه جانبه امكان ندارد مانند آب چاهها و چشمههايى كه با دست بشر آباد شده است و آب با هر دو قسمش تابع مبدأ ملكيت عمومى است چه در زمينهاى موات باشد يا در زمين مفتوحه عنوه، كه بنابر اوّل از انفال و ملك امام عليه السلام است و بنابر صورت دوّم ملك مسلمانان است، مانند خود زمينها.
بنابر هر دو تقدير هر كس اخبار تحليل شامل او است همان طورى كه اجازه دارد اين دسته از زمينها را احيا و از ثروتهاى طبيعى آن استفاده نمايد، نيز مىتواند از آبهاى زير زمينى و سطحى آن استفاده كند، بنابراين هر فردى حق دارد به اندازه كارش از آن بهره ببرد و جايز نيست كه براى ديگرى در اين باره مزاحمت ايجاد كند و او را از آن كار بازدارد. بنابراين آبهاى شطها و نهرهاى بزرگ مانند دجله و فرات يا نهرهاى كوچكى كه خودشان از چشمهها يا سيلابها يا آب شدن برفها به جريان مىافتند، همچنين چشمههاى باز شده از كوهها يا از زمين موات و غير اينها در استفاده مشترك مىباشند و همين طور آبهاى زيرزمينى.
(مسأله ٢٠٦٢) هيچكس نمىتواند با حيازت يا مسلطشدن، آبهاى روى زمين را تا وقتى كه در مكان طبيعى خود قرار دارند مالك شود، زيرا از مباحات اصلى هستند، و چنانچه آن را با ظرف يا با وسيلهاى و امثال اينها حيازت كند، نسبت به آن سزاوارتر از ديگرى است وديگرى حق ندارد براى او مزاحمت ايجاد كند.
(مسأله ٢٠٦٣) آب چاهها، چشمهها و قناتهايى كه با عمليات حفارى وتلاش به دست مىآيد،