رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٥٣٨ - احكام مورد وصيت
وصيّتهايى باشند كه از اصل تركه خارج مىشوند، واجب است آنها را از اصل تركه خارج سازد، اگرچه بيش ازثلث باشند.
(مسأله ٢٣٢٥) اگر تمام وصيتها واجباتى باشند كه از اصل تركه خارج نمىشوند، مانند واجبات بدنى وكفارات و نذرها، آنها از ثلث خارج مىشوند و چنانچه بيش از ثلث باشند، اگر ورثه اجازه دهند تمام آنها خارج مىشوند، ولى اگر ورثه اجازه ندهند به نسبت از همه كسر مىشود، خواه وصيت كننده آنها را به ترتيب وصيت كرده باشد- به اين صورت كه وصيّت در كلام او يكى پس ازديگرى ذكر شود مثل اينكه بگويد: از جانب من روزه بيست ماه ونماز بيست سال را بدهيد- يا به صورت غير مرتب وصيت كرده باشند، به اين ترتيب كه بصورت يك جمله بگويد: نماز و روزه تمام عمرم را قضا كنيد، بنابراين چنانچه بهاى آن مساوى نصف تركه باشد و ورثه اجازه دهند، وصيّت درهمه نافذ است، ولى اگر ورثه اجازه ندهند، از مقدار وصيت نماز و روزه ثلث كم مىشود. همچنين اگر تمام آن وصيّتها تبرعى و غير واجب و بيش از ثلث باشند، چنانچه ورثه اجازه دهند، خارج كردن همه واجب است و گرنه به همان نسبت از همه كم مىشود.
(مسأله ٢٣٢٦) اگر بعضى از وصيتهاى واجب از اصل تركه و بعضى ديگر از غير اصل تركه خارج شود مثلًا از شصت دينار وصيت شده بيست دينار براى نماز، بيست دينار براى روزه و بيست دينارديگر براى زكات وصيت شود، در صورتى كه همه به اندازه ثلث باشند يا در صورت بيشتر از ثلث، ورثه آن را اجازه دهند، همه خارج مىشوند. امّا اگر بيشتر از ثلث باشند و ورثه اجازه ندهند، ثلث برهمه تقسيم مىشود، و كمبود آن چه از اصل تركه داده مىشود از اصل تركه جبران مىشود. مثلًا اگرتركه ميت صد دينار باشد، از اصل تركه او ده دينار براى زكات خارج مىشود سپس ثلث آن سى دينارخارج گرديده بر زكات و نماز و روزه تقسيم مىشود، همچنين اگر وصيّتها متعدد باشند كه بعضى ازآنها واجب و از اصل تركه خارج شود و بعض از آنها تبرّعى باشد. البته در صورتى كه كامل كردن از تركه ممكن نباشد، بايد در هر دو صورت از ثلث كامل كند.
(مسأله ٢٣٢٧) اگر بعضى از وصيّتها واجب باشد و از اصل تركه خارج نشود و بعضى از آنها تبرعى باشد و ثلث هم به همه وافى نباشد و ورثه هم آن را اجازه ندهند، بايد بنابر اظهر واجب