(مسأله ١٢٤٣) اوّل سال خمسى از هنگامى است كه اولين سود و درآمد از طريق تجارت، صنعت، حرفه و مانند آن به دست آيد و مخارج سال نيز از همان وقت حساب مى‌شود. انسان مى‌تواند براى آسان شدن كارش سر سال قرار دهد و در آخر سال با حساب همه درآمد و كسر مصارف سالانه، خمس باقيمانده را بپردازد، همچنان كه مى‌تواند براى هر درآمدى سرسال جداگانه در نظر بگيرد.

(مسأله ١٢٤٤) اگر كسى مالى را با هبه يا كسب به دست آورده باشد وبخواهد آن را سرمايه تجارت ياصنعت قرار دهد، در صورتى كه شأن او اقتضا كند- يعنى اين‌كه مشغول شدن به كسبهاى ديگر لايق شأن او نباشد- آن مال از مخارج او به حساب آمده در نتيجه خمس ندارد. امّا اگر اشتغال به كارهاى ديگر، كسر شأن او به حساب نيايد، آن مال از مخارج او حساب نشده و خمس دارد و اگر با اين سرمايه فايده ى بيش از مخارج سال به دست بياورد فايده ى زيادى و اصل سرمايه ى آن، خمس دارد. و اگركسى بدون سرمايه قرار دادن آن مال بتواند مناسب حالش زندگى كند، بايد خمس همه مال را بپردازد.

(مسأله ١٢٤٥) هر چيزى كه انسان براى كسب درآمد خرج مى‌كند از فايده همان سال كم مى‌شود وفرق نمى‌كند كه درآمد در همان سال به دست آيد يا در سالهاى بعد، مثلًا اگر مالى براى استخراج معدن خرج شود، آن مال از فايده همان سال كسر مى‌شود اگرچه معدن بعد از دو سال يا بيشتر به حاصل برسد. از همين قبيل است نقصى كه بر ماشين آلات صنعتى وارد مى‌شود كه تعمير آن جزء مؤنه حساب و ازفايده كسر مى‌گردد و بعد از آن، خمس حساب مى‌شود.

(مسأله ١٢٤٦) در مصرف سال فرق نمى‌كند كه عين آن مصرف شود، مانند خوراكيها و آشاميدنيها ياعين آن باقى مانده، منفعتش مورد استفاده قرار گيرد، مانند خانه، فرش و ظروف و مانند اينها كه اگرمورد نياز باشد جايز است از فايده سال خريدارى شود اگرچه براى سالهاى بعد باقى بماند. البته اگر قبل ازفايده چيزى از آنها وجود داشته باشد يا مورد نياز نباشد، جايز نيست كه قيمتش از فايده آن سال استثناشود.

(مسأله ١٢٤٧) كسر همه مخارج از فايده سال جايز است و لازم نيست از مال غير مال تجارت‌