رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٣٢٨ - معاملات باطل و حرام
زالو، كرم ابريشم، زنبور عسل، حيوانات مسخ شده مانند فيل و نظاير آن، در صورتى كه منفعت حلال و قابل توجهى داشته، يا نزد عرف و عقلا ماليت داشته باشند- بلكه مطلقاً- جايز مىباشد.
(مسأله ١٣١٥) مقصود از منفعت حلال و قابل توجه داشتن فايدهاى است كه عقلاء مال را به خاطر آن نگه دارند و فرق نمىكند كه آن فايده، در حال اختيار به درد انسان بخورد يا در حال اضطرار مثل دوا ودارو.
(مسأله ١٣١٦) فروش ظرفهاى طلا و نقره براى زينت يا براى نگهدارى، بلكه بنابراظهر براى استفاده در غير خوردن و آشاميدن، مانعى ندارد و حتّى فروش آنها به كسى كه در خوردن و آشاميدن استفاده كند، بنابر اقرب جايز است.
(مسأله ١٣١٧) فروش قرآن به كافر جايز و صحيح است خصوصاً اگر هدف كافر از خريد قرآن آگاهى به معارف اسلامى و احكام آن باشد، بلكه قراردادن قرآن در اختيار كافر براى ارشاد و هدايت و آگاهى او به اسلام و معارف آن مانعى ندارد، البته اگر موجب بى احترامى و هتك منزلت و كرامت قرآن گردد، جايز نيست. امّا فروش كتابهايى كه در آنها آيات قرآنى و دعا وجود دارند، همچنين كتب احاديث معصومان عليهم السلام به شخص كافر جايز است، بلكه اگر آنها را در دسترس كافر نيز قرار دهد مانعى ندارد.
(مسأله ١٣١٨) فروش انگور و خرما براى ساختن شراب يا چوب براى ساختن بت يا آلت لهو، حرام است، چه اين توافق را در ضمن معامله انجام داده باشند چه در خارج آن، ولى اگر بفروشد و شرط حرام كند، معامله صحيح و شرط باطل است. همچنين اجاره دادن خانه براى فروش و نگهدارى شراب، ياساخت چيز حرام، حرام و باطل مىباشد و همين طور اجاره دادن كشتى و حيوانات و هر وسيله نقليه ديگر براى حمل شراب، حرام وباطل است و گرفتن بها و اجرت نيز حرام مىباشد. البته فروش انگور به كسى كه مىداند او شراب درست مىكند، يا اجاره مكانى كه مىداند او در آن شراب نگهدارى مىنمايد، يا كار حرامى انجام مىدهد، بدون توافق قبلى يا در ضمن معامله و اجاره، بنابر اظهر جايز است.
(مسأله ١٣١٩) ساختن مجسّمه انسان و حيوان حرام است، امّا ساختن مجسّمه درخت، خورشيد وماه كه روح ندارند، مانعى ندارد، ولى نقاشى انسان يا حيوان بر ديوار، بالش، چوب و درخت جايز مىباشد، اگرچه احتياط ترك آن است، بنابراين اجرت مجسّمه سازى حرام ولى اجرت