رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٣٣٠ - معاملات باطل و حرام
باشد.
(مسأله ١٣٢٣) جادوگرى و يادگرفتن و ياددادن و كسب با آن، حرام است و مقصود از جادوگرى چيزى است كه به سبب غلبه بر بينايى يا شنوايى يا غير آن انسان را دچار وهم و خيال كند، ولى تسخير جنّ و فرشتگان و انسان از مصاديق سحر و جادو نمىباشد، اما چنانچه تسخير به كسى كه موردتسخير قرار گرفته ضرر برساند حرام خواهد بود.
(مسأله ١٣٢٤) قيافه شناسى حرام است، و آن عبارت است از اينكه كسى به استناد نشانههاى خاصّى كه در نزد شرع اعتبار ندارند، به ديگرى ملحق شود و چون اين نشانهها مفيد شك يا گمان است ملحق كردن و نسبت دادن به صورت جزم و يقين، حرام مىباشد.
(مسأله ١٣٢٥) شعبده عبارت است از اينكه امور غير واقعى را به سبب حركت سريع و خارج از حدّ معمول در چشم مردم به صورت واقع جلوه دهد، اگر بر آن عنوان حرامى مثل ضررزدن به مؤمن يا هتك حرمت او و مانند اينها مترتب گردد حرام است و گرنه حرمتى ندارد.
(مسأله ١٣٢٦) خبر دادن از غيب به ادّعاى دريافت خبر از جنّ، حرام است اما خبر دادن از غيب به صورت احتمال، با استناد به بعضى قرائن و نشانههاى پنهانى و با اعتماد به صحت و درستى آنها، اشكال ندارد.
(مسأله ١٣٢٧) نجش بنابراحتياط حرام است، و آن عبارت است از اينكه شخصى بدون قصد خريد، وارد معامله كسى ديگر شده، قيمت كالا را بالا ببرد چه با صاحب آن توافق داشته يا نداشته باشد.
(مسأله ١٣٢٨) منجّمى يا خبر دادن از حوادثى مثل ارزانى و گرانى، سرما و گرما، بارانى و صاف بودن هوا و امثال آن، با استناد به حركتهاى فلكى و حالاتى كه بر ستارگان از اتصال يا انفصال يا نزديكى بين آنها عارض مىشود به صورت گمان و احتمال جايز است، اما خبر به صورت جزم و يقين جايزنمى باشد، مگر اينكه خبر مستند به وسايل علمى جديد و حسابهاى دقيق فلكى اطمينان آور باشد.
(مسأله ١٣٢٩) غشّ در معامله حرام است. از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت شده است كه حضرت فرمود: «هر كه برادر مسلمانش را فريب دهد خداوند بركت روزى را از او مىگيرد و راه معاش او را مىبندد و او را به خودش واگذار مىكند». غشّ عبارت است از اينكه جنس مرغوب را با