٢- اگر از دست رفتن روزه به سبب غير بيمارى مانند سفر باشد، ولى تأخير قضاى آن تا رمضان آينده به جهت بيمارى باشد- مانند كسى كه بعد از ماه رمضان بيمار شود وتا سال آينده بيمارى او ادامه داشته باشد- قضاى آن واجب نيست و بايد فديه دهد، اما بنابر احتياط بهتر است بين قضا و فديه جمع نمايد.

٣- اگر از دست رفتن روزه به سبب بيمارى باشد ولى تأخير قضاى آن تا رمضان آينده به جهت سفر ومانند آن باشد، بايد قضا كند اما فديه لازم نيست، ولى بنابر احتياط مستحبى بين قضا و فديه جمع نمايد.

(مسأله ١٠٧٨) اگر ماه رمضان يا مقدارى از آن را به جهت عذر يا عمداً روزه نگرفته باشد و بعد از ماه رمضان عذر برطرف شود، ولى قضا را تا آخر سال از روى عمد و التفات به حكم شرعى يا از روى سهل انگارى به تأخير اندازد تا رمضان دوم فرا برسد بايد قضاكند و فديه دهد و تفاوتى نمى‌كند از دست رفتن ماه رمضان از روى عذر باشد يا نباشد.

اگر تصميم بگيرد كه قضا را قبل از آن‌كه رمضان آينده بيايد بجا آورد، ولى اتفاقاً عذرى پيش آيدكه نتواند روزه‌هاى قضا را بگيرد، بايد قضا كند وبنابراظهر فديه دهد.

(مسأله ١٠٧٩) چنان‌چه بيمارى تا رمضان سوم ادامه پيدا كند، بايد براى ماه رمضان سال اول ودوم فديه دهد و اگر چهار رمضان ادامه پيدا كند، بايد براى رمضان سوم نيز فديه دهد و هكذا. كفاره براى يك ماه تكرار نمى‌شود.

(مسأله ١٠٨٠) مى‌توان فديه چند روز از يك ماه يا فديه چند ماه را به يك فقير بدهد بشرط آن‌كه ازمصرف ساليانه او بيشتر نباشد.

(مسأله ١٠٨١) فديه همسر بر شوهر و فديه نان خور (عيال) كسى كه نان او را مى‌دهد و واجب النفقه بركسى كه نفقه او را مى‌دهد واجب نيست.

(مسأله ١٠٨٢) در فديه وكفاره بايد طعام داده شود ودادن بهاى آن كفايت نمى‌كند.

(مسأله ١٠٨٣) در روزه مستحبى مى‌تواند تا غروب افطار كند، ولى در قضاى ماه رمضان بعد از ظهرافطار جايز نيست و اگر افطار نمود بنابراحتياط بايد كفاره دهد، اما در واجب موسع غير از قضاى ماه رمضان، افطار تا غروب جايز است، اگرچه بنابراحتياط مستحبى بعد از ظهر نبايد افطار كند.