رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٢٠٦ - احكام جماعت
نباشد، نمى تواند پشت سر امام نماز بخواند و اگر در بين نماز وقت داخل شود، بنابراظهر مأموم نمىتواند به اواقتدا كند.
(مسأله ٨٤٠) اگر موقعى كه مشغول نماز مستحبى است جماعت برپا شود، در صورت كه بيم آن را داشته باشد كه اگر نمازش را تمام كند به جماعت وحتى به تكبيرهً الاحرام امام نرسد، مستحب است نماز را قطع كند، بلكه مستحب است نماز خود را در وقت اقامه گفتنِ امام قطع نمايد. اگر نماز واجب مىخواند وجماعت برپا شود ونتواند به ركعت اول امام برسد، مىتواند به نافله عدول كند وآن را تمام يا قطع كند و به ركعت بعدى امام برسد ومى تواند نماز را فرادى تمام نمايد.
(مسأله ٨٤١) اگر امام خود را عادل نداند، بنابراظهر گناهكار نيست ولى ترتيب آثارجماعت برچنين جماعتى خالى ازاشكال نيست و بنابر اقوى نمىتواند آثار را ترتيب بدهد.
(مسأله ٨٤٢) اگر مأموم بعد از سجده دوم امام شك كند كه با او دو سجده كرده يا يك سجده، درصورتى كه از محلش تجاوز نكرده باشد، بايد يك سجده ديگر بجا آورد.
(مسأله ٨٤٣) اگر نداند كه امام نماز يوميه را مىخواند يا نماز مستحبى را، نيز اگر احتمال دهد كه نماز واجبى را مىخواند كه اقتداى يوميه به آن صحيح نيست؛ در اين دو صورت اقتدا به امام جايزنخواهد بود. ولى اگر بداند نماز يوميه را مىخواند ولى نداند كداميك از نمازهاى پنجگانه است، به صورت ادا باشد يا قضا، شكسته باشد يا تمام، اقتدا جايز است.
(مسأله ٨٤٤) امام بودن در نماز از مأموم بودن افضل است.
(مسأله ٨٤٥) گفته اند: مستحب است امام در وسط صف اول بايستد وحال مأمومين ضعيف رارعايت كند و نماز را طول ندهد مگر اينكه مأمومين رغبت داشته باشند وصداى خود را در حمد وسوره وذكرهايى كه آهسته خواندن آنها واجب نيست به قدرى بلند كند كه ديگران بشنوند و اگر درركوع بفهمد كسى تازه رسيده، ركوع را به اندازه دو برابر ركوع معمولى طول دهد، وقتى نمازش را تمام نمود از جايش بر نخيزد تا آنكه مأمومين، نماز خود را تمام كنند.
(مسأله ٨٤٦) اگر مأموم يك مرد باشد بنابراحتياط لازم طرف راست امام بايستد، اگر زن است پشت سرِ امام و اگر يك مرد وزن باشند، بايد مرد پشت سر امام وزن پشت سر مرد بايستد. اگرمأمومين زياد باشند، پشت سر امام صف بكشند بطورى كه مردها جلوتر از زنها قرار گيرند