به حروف است. چنان چه بتواند به همه حروف سخن بگويد ديه مقدّر و معيّنى ندارد بلكه در آن [ارش‌] است و اگر با بعضى از حروف بتواند سخن بگويد، ديه به نسبت آن حروفى كه از بين رفته است گرفته مى‌شود، هرچند احتياط اين است كه بين ديه قطع و ديه از بين رفتن منفعت جمع نمايد.

(مسأله ٣٥٠٩) در قطع زبان بچه ديه كامل است. امّا اگر بچه به حدّى رسيده باشد كه طبيعتاً بايد سخن بگويد ولى سخن نمى‌گويد، چنان چه بداند يا اطمينان داشته باشد كه آن بچه لال است، در آن ثلث ديه است و در غير آن ديه كامل مى‌باشد.

هفتم: ديه دندانها؛ در آنها ديه كامل است و اين ديه بر بيست و هشت دندان تقسيم مى‌شود كه شانزده تاى آنها در عقب دهان و دوازده دندان در جلو دهان است. ديه هر دندانى از جلو دهان پنجاه دينار است. بنابراين ديه مجموع دندان‌هاى جلو ششصد دينار مى‌شود، ولى ديه هر دندان عقب اگر بشكند و از بين برود نصف ديه دندانهاى جلو است كه بيست و پنج دينار مى‌باشد. بنابراين ديه مجموع دندان‌هاى عقب چهار صد دينار است و مجموع ديه دندان‌هاى جلو و عقب به هزار دينار مى‌رسد. اگر دندان‌ها از بيست و هشت عدد كمتر باشند، به نسبت آن از ديه كم مى‌شود[١]، و همين طور اگر بيشتر از بيست و هشت باشد. البته در دندان اضافى حكومت (ارش) است اگر به تنهايى در آورده شود.

(مسأله ٣٥١٠) اگر دندان ضربه بخورد بايد يك سال منتظر ماند، اگر بيفتد ضارب بايد ديه آن رابدهد، ولى اگر نيفتد بلكه سياه شود دو ثلث (٣/ ٢) ديه آن را غرامت مى‌دهد و اگر بعد از سياه شدن بيفتد، نظر مشهور اين است كه ثلث ديه آن برعهده ضارب مى‌آيد و اين نظر خالى از قوّت نيست.

(مسأله ٣٥١١) در ثبوت ديه فرقى نيست، بين اين‌كه دندان از ريشه‌اش كه در لثه ثابت است درآورده شود وبين اين‌كه دندان را از لثه بشكند، امّا اگر يكى دندان را از لثه بشكند و ديگرى آن را از لثه دربياورد، بر اوّلى ديه آن است و اگر دندان شكسته از دندان‌هاى جلو باشد، ديه آن پنجاه دينار است ولى اگر از دندان‌هاى عقب باشد ديه آن بيست و پنج دينار مى‌باشد و بر دوّمى ارش‌

[١] - يعنى هر تعداد از دندان‌ها كه موجود نباشد ديه ندارد.