ولى دريك سال نتواند خانه بخرد، يا بسازد چنان‌چه به تدريج در يك سال زمين و در سال‌هاى ديگر آهن، چوپ، آجر و مانند آن را تهيّه كند جزو مخارج به حساب آمده، خمس ندارد، امّا اگر شأن او چنين اقتضايى نداشته باشد منافع سال‌هاى گذشته جزو مخارج حساب نشده، خمس دارد.

(مسأله ١٢٥٤) اگر انسان چند سال اجير شود، اجرت هر ساله‌اش از منافع همان سال حساب مى‌شود.

اما اگر ميوه چند ساله- باغ را در يك سال بفروشد، تمام قيمت، از منافع سال فروش حساب مى‌شود ولى نقص چند ساله باغ از منافع كسر شده، بر باقى مانده خمس محقق مى‌شود. مثلًا اگر ميوه ده ساله باغ يك ميليونى به چهار صد هزار فروخته شود و صد هزار خرج آن از آن كسر شود، بر همه سيصدهزار باقيمانده خمس واجب نيست بلكه مقدار نقص ارزش ده ساله باغ از آن كم شده خمس بقيه واجب مى‌شود و خانه‌اى نيز كه چند سال اجاره داده شود همين حكم را دارد.

(مسأله ١٢٥٥) اگر سهمين (سهم امام عليه السلام وسهم سادات) يا يكى از دو سهم را در بين سال بپردازد، بايددر آخر سال آنچه را به عنوان خمس داده با منافع موجود ضميمه نموده، خمس آن را محاسبه نمايد، سپس مقدار خمس داده شده را از اين مقدار كم نموده، بقيه را خارج نمايد و جايز نيست كه تنهاخمس منافع موجود در آخر سال را حساب كند.

(مسأله ١٢٥٦) اگر در مقابل بدهى چيزى در خارج وجود نداشته باشد، اداى آن از فايده سال جزءمخارج حساب شده، خمس ندارد و فرق نمى‌كند كه بدهى، در سال فايده باشد يا پيش از آن، براى مخارج باشد يا غير آن، پيش از اين قدرت بر ادا داشته باشد يا نه، بدهى عرفى باشد يا شرعى مانندخمس، زكات، كفارات و غيره و اگر از فايده سال‌هاى گذشته ادا كند، بايد خمس آن را بپردازد. اگر براى مخارج بعد از پيدا شدن سود و فايده، قرض كند، در آخر سال اگر آن را از فايده كسر كند از اشكال خالى نبوده احتياط در دادن خمس است و اگر در مقابل بدهى چيزى در خارج وجود داشته باشد، مثلًا بامبلغ قرض شده زمين يا خانه خريده باشد، در اين صورت اگر بدهى همزمان با ظهور منافع يا بعد از آن باشد، آن را از منافع ادا نمايد، خمس فايده بر اعيان خارجى منتقل گرديده، اعيان از منافع سال حساب مى‌شود و خمس آن با قيمت فعلى آخر سال حساب مى‌شود، چه قيمت آن افزايش چه كاهش يابد. اما اگر بدهى پيش از ظهور منفعت باشد، اداى آن از فايده بعدى بدون پرداخت خمس آن جايز نيست.