رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٦٨٠ - اقسام وارث
از سهام وارث باشد، ممكن است بيشتر از فرض به مادر برگردد، يا شوهر كه در صورت بودن فرزند يك ربع (٤/ ١) و با نبود فرزند نصف (٢/ ١) تركه را ارث مىبرد و چنانچه وارث ديگرى غير از امام موجود نباشد، زيادى به او بر مىگردد.
٣- كسى كه يك بار به «فرض» ويك بار به «قرابت» و نزديك بودن با ميت ارث مىبرد، مانند پدركه با وجود فرزند به «فرض» ارث مىبرد و با نبود آن به خويشاوندى، يا دختر ودختران كه با وجود پسربه «خويشاوندى» وبدون او به «فرض» ارث مىبرند، يا خواهر وخواهران پدرى يا پدرى و مادرى كه باوجود برادر به قرابت و خويشاوندى، و با نبود آن به «فرض» ارث مىبرند يا برادر و برادران مادرى كه اگر جدّ مادرى نباشد به «فرض» و با بودن آن به قرابت و خويشاوندى ارث مىبرند.
٤- كسى كه به «قرابت» خويشاوندى ارث مىبرد، مانند پسر و برادران ابوينى يا برادران (ابى) پدرى و جد، عموها و دايىها.
٥- كسى كه نه به «فرض» ارث مىبرد و نه به «قرابت» بلكه به «ولاء» ارث مىبرد، مانند آزادكننده و ضامن جريره و امام.
فرض، همان سهامى است كه در قرآن مجيد براى ورثهها معين شده است وآن شش قسم است: نصف (٢/ ١)، ربع (٤/ ١)، ثمن (٨/ ١)، ثلثان (٣/ ٢)، ثلث (٣/ ١) وسدس (٦/ ١). وصاحبان آنها سيزده گروه هستند:
نصف: براى يك دختر است، چنانچه پسر با او نباشد. هم چنين خواهر پدرى و مادرى ياپدرى در صورتى كه برادر با او نباشد نصف مال ميت را به ارث مىبرند و شوهر در صورتى كه اولادى براى زن متوفى نباشد، نصف مال راسهم دارد.
ربع: يعنى يك چهارم براى شوهر است با وجود فرزند براى همسر و هرچه پايين رود و براى زن است با نبود فرزند براى شوهر هرچه پايين رود و در اين صورت اگر زوجه يكى باشد همه سهم به اواختصاص دارد و اگر متعدد باشند، بين آنان بطور مساوى تقسيم مىشود. مثلًا اگر شوهر دو زن داردبراى هر كدام ربع سهم مىرسد.
ثمن: يعنى يك هشتم براى زن است، در صورتى كه شوهر فرزند داشته باشد، هرچه پايين رود و اگر زن يكى باشد، به او اختصاص دارد وگرنه بطور مساوى بين آنان تقسيم مىشود.
ثلثان: يعنى دو سوّم براى دو دختر است اگر پسرى با آنها نباشد و براى دو خواهر يا بيشتر