تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٦٢ - سوره الشمس(٩١) آيات ١٠ تا ١٥
مانع شرب او مشويد در وقتى كه نوبت اوست تا عذاب بشما فرود نيايد نصب ناقه و سقيا بر تحذير است مانند الاسد الاسد و الصبى الصبى باضمار ذروا يا احذروا عقرها و سقياها فلا تذودوها عنها (١٤)- فَكَذَّبُوهُ پس تكذيب كردند صالح عليه السّلام را در آنچه تحذير ايشان كرده بود از حلول عذاب بعد از عقر ايشان فَعَقَرُوها پس پى كردند و مجروح ساختند و بشمشير قوايم او را قطع كردند و بكشتند.
فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ هو من تكرير قولهم ناقة مدمومة اذا البسها الشحم يعنى چون عقر ناقه كردند پس فرو پوشانيد عذاب را بر ايشان رَبُّهُمْ پروردگار ايشان بِذَنْبِهِمْ بسبب گناهان ايشان فَسَوَّاها پس يكسان گردانيد دمدمه را بر همه ايشان يعنى صغير و كبير ايشان را مستأصل ساخت و يكى را باقي نگذاشت اما كبار زيرا كه همه بعقر راضى بودند و در تكذيب مشاركت يكديگر و اما صغار بجهت علم الهى بكفر و طغيان ايشان بعد از بلوغ ايشان، و ميتواند بود كه ضمير مؤنث راجع بثمود باشد يا بارض يعنى تسويه فرمود همه قبيله ثمود را بعذاب استيصال يا يكسان ساخت زمين را بر ايشان يعنى سقف و حيطان ايشان را بر سر ايشان انداخت و همه را در زير آن پنهان ساخت كقوله فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ.
(١٥)- وَ لا يَخافُ عُقْباها و حال آنكه نميترسد عاقبت و تبعه دمدمه را هم چنان كه ملوك ميترسند از آنچه در عقب اهلاك واقع شود كه آن معارضه خصم است با ايشان و انتقام كشيدن از ايشان و بجهت آن بعضى را باقى ميگذارند مراد آنست كه حق سبحانه باكى از آن ندارد و حال آنكه هيچكس را بر او دست نيست و تبعات را بر او راه نه و ميتواند بود كه ضمير راجع بثمود باشد بر طبق سابق يعنى نترسيد خداى از عاقبت هلاك ثمود، و نزد ضحاك و سدى و كلبى ضمير مستتر راجع بعاقر است يعني نترسيد آن كسى كه عقر ناقه نمود از عاقبت آنچه بجاى آورد در عقر و قتل زيرا كه او مكذب صالح بود در وعيد عذاب و بجهت اين در عقر جسارت نمود و گويند ضمير راجع است بصالح يعنى صالح نميترسيد از عاقبت آنچه تخويف مينمود بايشان از عقر زيرا كه واثق بود بنجات خود، طبرسى آورده كه بروايات صحيحه و اسانيد وثيقه آمده بود كه عثمان بن صهيب از پدر خود روايت كرده كه حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم امير المؤمنين عليه السّلام را گفت
يا على من اشقى الاولين
؟ اى على شقىترين پيشينيان كيست آن حضرت گفت
عاقر الناقة
حضرت فرمود راست گفتي
فمن اشقى الاخرين
؟ پس بدبختترين پسينيان كيست آن حضرت فرمود كه
لا أعلم يا رسول اللَّه
نميدانم آن كيست رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود
الذي يضربك على هذه
آن كسى است كه شمشير بر اين موضع تو زند و اشاره كرد بتارك سر امير المؤمنين عليه السّلام و از عمار بن ياسر روايتست كه