كه معصرات سماوات است و تأويل اين قول آنست كه آب از آسمان نازل ميشود بجانب سحاب پس گوئيا كه آسمان معصر سحابست يعنى حامل آن بر عصر و تمكين او از آن، حاصل كه حق سبحانه ميفرمايد كه ما بسبب باد از ابر يا از آسمان فرو فرستاديم‌ ماءً ثَجَّاجاً آبى بغايت ريزان ثجاج از ثج مشتق است بمعنى صب و

فى الحديث‌ أفضل الحجّ العجّ و الثجّ‌

عج رفع صوتست بتلبيه و ثج صب دماء هدى، و اين آب را انزال فرموديم:

(١٥)- لِنُخْرِجَ بِهِ‌ تا برون آريم بآن آب‌ حَبًّا دانه كه قوت را شايد چون جو و گندم‌ وَ نَباتاً و رستنى كه علف را شايد چون كاه و گياه، و گفته‌اند كه مراد آنست كه بيرون آريم از دريا دانه درّ و از زمين گياه را.

(١٦)- وَ جَنَّاتٍ‌ و بوستانهاى مملو از اشجار يعنى بيرون آريم درختان انبوه را در آن‌ أَلْفافاً در هم پيچيده، يعنى بسيار بيكديگر نزديك، و ايجاد اين نعم براى آن كرديم تا شكر گوئيد بر آن و كفران نور زيد و از آن روزى كه در پيش است انديشه نمائيد و بر صحت بعث او اقرار كنيد.

(١٧)- إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ‌ بدرستى كه روز حكم گذارى يعنى روز رستخيز كانَ‌ هست در حكم خداى‌ مِيقاتاً وقتى مقرر براى محاسبه خلايق و مجازات ايشان.

(١٨)- يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ روزى كه دميده شود نفخه ثانيه در صور ثانيه‌ فَتَأْتُونَ‌ پس بيائيد شما أَفْواجاً جوق جوق و گروه گروه مختلفه از قبرهاى خود بعرصه گاه محشر هر گروهي با پيغمبر خود، در تفسير ثعلبى و كشاف و بيضاوى و طبرسى و غيرها مذكور است كه معاذ ابن جبل روزى با حضرت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در منزل ابو ايوب انصارى بود اين آيه را از آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم سؤال كرد فرمود

يا معاذ سألت من أمر عظيم من الامور

از چيزى پرسيدى كه بزرگترين چيزها است پس آب در چشم مبارك بگردانيد فرمود ده صنف از امت من در قيامت حشر كنند و ايشان را از مؤمنان ممتاز سازند بعضى بر صورت بوزينگان باشند، و بعضى بر صورت خوكان و بعضى نگونسار كه ايشان را بدوزخ ميكشند، و بعضى نابينايان، و بعضى كران و گنگان، و بعضى ميخوايند زبان خود را و آن بر سينه ايشان افتاده باشد و ريم از دهن‌هاى ايشان سيلان ميكند و اهل محشر را از آن كراهت باشد، و بعضى دست و پاى بريده باشند، و بعضى از دارهاى آتشين آويخته، و بعضى را نتنى باشد بدتر از مردار و بعضى را جبه‌ها پوشانيده باشند از قطران كه چسبيده باشد بپوست‌هاى ايشان: اما بوزينگان سخن‌چينان باشند، و خوكان حرام خواران، و نگونساران رباخوارگان، و