تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١١١ - سوره الإنسان(٧٦) آيات ٢٠ تا ٣١

را بر أرائك حبور و سرور شراب طهور خواهند چشانيد امروز باده نوشان خم خانه محبت را قسطى اشمل و حظى اوفر عطا فرموده‌اند، در خبر است كه سهل بن عبد اللَّه در نماز اين سوره ميخواند چون باين ايه رسيد آواز دهانش ميآمد چنان كه كسى چيزى مكد، او را گفتند اى شيخ قرآن ميخواندى يا شراب ميخوردى گفت شراب ميخوردم بكأس‌ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً اگر از قرآن لذت شراب نيافتمى نخواندمى، از عبد اللَّه عمر مروى است كه مردى حبشى نزد رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم آمد و گفت خدا شما را تفضيل داده بر حسن صوت و بياض لون اگر ايمان آرم بآنچه بتو آمده و بآن عمل كنم با تو در بهشت در آيم يا نه رسول صلّى اللَّه عليه و آله فرمود بلى پس فرمود بآن خدايى كه جان من در فرمان اوست كه در دنيا مردى سياه باشد كه در بهشت نور روى او هزار فرسخ تابد و بعد از آن فرمود هر كه بگويد

لا اله الا اللَّه‌

او را عهدى باشد نزد خداى و هر كه بگويد

سبحان اللَّه و بحمده‌

او را صد و بيست هزار حسنه بنويسند يكى از حضار گفت يا رسول اللَّه پس هيچكس هلاك نشود و بعذاب دوزخ گرفتار نگردد رسول فرمود مرد باشد كه در عرصه گاه قيامت حاضر شود با چندان عمل كه اگر بر كوه بو قبيس نهند از جاى برود و يك نعمت از نعم الهى بيايد و آن را مستغرق گرداند و آخر محتاج فضل رحمت الهى شود بعد از آن رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اين آيه را در صفت بهشت تلاوت فرمود چون به اينجا رسيد كه‌ وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً حبشى گفت يا رسول اللَّه در بهشت آنچه چشم تو بيند چشم من خواهد ديد گفت بلي حبشى نعره بزد و جان بحق تسليم كرد عبد اللَّه عمر گفت كه بعزت خدا رسول را ديدم كه بدست مبارك خود آب بر او ريخت و در قبرش نهاد پس بسعادت دارين فايز شد، و در بعضى روايت آمده كه رب در اينمقام بمعنى سيد است مانند قوله تعالى‌ اذْكُرْنِي عِنْدَ رَبِّكَ‌ و مراد بآن امير المؤمنين عليه السّلام است يعني آب دهد ايشان را سيد ايشان علي بن ابى طالب كه ساقى اهل بهشت است، و اخبار بسيار از موافق و مخالف متظافر است كه ساقى كوثر علي بن ابى طالب عليه السّلام خواهد بود و لهذا قال الشاعر: