(٢٥)- يُسْقَوْنَ‌ آشاميده شوند يعنى بديشان آشامانند مِنْ رَحِيقٍ‌ از شراب خالص بيغش كه سفيد و خشبوى باشد مَخْتُومٍ‌ مهر كرده شده اوانى آن كه اكواب و اباريق است.

(٢٦)- خِتامُهُ مِسْكٌ‌ و مهر او بجاى گل مشك است و مهر بجهت اين كنند كه توهم اهل بهشت نشود كه دست كس بدان رسد و موجب تنفير ايشان شود پس ابرار خود آن مهر بردارند و اين غير خمريست كه از انهار بهشت گذرد و شايد كه ختم آن بمشك تمثيل باشد براى نفاست آن و از ابن عباس و حسن و قتاده مرويست كه مراد آنست كه ختم آشاميدن او برايحه مشكست تا شارب بعد از آشاميدن بوى مشك از دهن و لب و شارب خود يابد، و از ابو درداء روايتست كه مشك شراب سفيد است مانند فضه و اهل بهشت ختم شرب بآشاميدن آن كند، و در روايت آمده كه اگر مردى از اهل دنيا انگشت خود را در آن داخل سازد و بيرون آمده هيچ ذى روحى نباشد در دنيا مگر كه طيب آن انگشت بمشام او رسد و همه دنيا بآن معطر و مطيب گردد وَ فِي ذلِكَ‌ و در اين شراب يا نعيم‌ فَلْيَتَنافَسِ الْمُتَنافِسُونَ‌ بايد كه رغبت كنند رغبت كنندگان يعنى عملى بجاى آرند كه سبب استحقاق شرب آن گردند، و نظير اينست كريمه‌ لِمِثْلِ هذا فَلْيَعْمَلِ الْعامِلُونَ‌ و در حديث آمده كه‌

من صام للَّه فى يوم صايف سقاه اللَّه على الظماء من الرحيق المختوم‌

هر كه در روزهاى تابستان روزه دارد حق سبحانه رفع تشنگى او كند بآب دادن از شراب رحيق مختوم، و از جمله وصيتى كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بامير المؤمنين عليه السّلام كرد آنست كه‌

يا على من ترك الخمر للَّه سقاه اللَّه من الرحيق المختوم‌

اى على هر كه ترك خمر كند بجهت رضاى خدا و امتثال امر او حق سبحانه او را از رحيق مختوم آب دهد.

(٢٧)- وَ مِزاجُهُ‌ و آميختگى رحيق‌ مِنْ تَسْنِيمٍ‌ از چشمه تسنيم است، در تبيان آورده كه از ابن عباس مرويست كه تسنيم آبيست كه از تحت عرش ببهشت ميريزد و آن اشرف اشربه بهشت است، و ميمون بن مهران از ابن عباس پرسيد كه ما التسنيم تسنيم چيست فرمود: هذا مما يقول اللَّه عز و جل‌ فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ‌ اين از جمله آن چيزيست كه حق سبحانه فرموده كه هيچ نفسى نمى‌داند آنچه پنهان داشته براى بهشتيان از چيزى كه چشم را روشن سازد مانند قول ابن عباس است قول حسن كه (خفايا أخفاها اللَّه لاهل الجنة) تسنيم از خفاياى اشياء است كه حق سبحانه از براى اهل بهشت مخفى ساخته، و گويند آن شرابيست كه بر بهشتيان از بلندى ريزان ميشود، و قتاده گفته كه‌