تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٨١ - سوره المطففين(٨٣) آيات ١٠ تا ١٩
فجره از جن و انس كما قال:
(٨)- وَ ما أَدْراكَ ما سِجِّينٌ و چه دانا ساخت ترا كه چيست سجين.
(٩)- كِتابٌ مَرْقُومٌ كتابيست نوشته شده كه حروف آن بين و نمايانست، يا نشانه كرده شده بعلامتى كه هر كه بيند داند كه اصلا در آن خير نيست، و بدانكه سِجِّينٍ اسم علمست منقول از وصف چون حاتم و انصراف آن بجهت آنست كه يك سبب بيش ندارد كه آن تعريفست و اشتقاق آن از سجنست و تسميه كِتابٌ بآن بجهت آنست كه سبب حبس صاحب خود است يا بجهت آن كه مطروحست در تحت ارضين بمكانى متوحش و مظلم، و براء بن عازب از رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كند كه سجين كه پائين زمين هفتم است، و شمر بن عطيه گويد كه ابن عباس نزد كعب الاحبار رفت و گفت: أخبرنى عن قول اللَّه تعالى إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٍ گفت چون ارواح و كتاب فاجران بآسمان برند اهل آسمان از قبول آن ابا كنند پس بزمين باز آرند اهل زمين نيز قبول آن ننمايند بزير زمين هفتم برند و در سجين كه جاى متوحش است و موضع ابليس است و لشكر او بنهند، و بروايت ديگر از كعب منقولست كه گفت در تورية چنين يافتم كه سجين نام لوحي است در زير هفتم زمين اسماء جميع شياطين در آن نوشته، چون درهاى آسمان بر ارواح كفار دربندند ايشان را در موضع سجين اندازند، و كلبى گفته كه سجين سنك سبزيست در زير هفتم زمين كه سبزى آسمان از آنست و نامهاى اعمال كافران در آن نهند، و گويند صخرهايست مجوف بر زبر دوزخ پوشيده جان كافران و نامه اعمال ايشان در آنست، و ابو هريره از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه سجين چاهيست سر گشوده در جهنم و فلق چاهيست سر پوشيده در جهنم، و بنا بر اين اخبار سجين اسم مكانست نه ديوان اعمال پس در كلام مضاف محذوف باشد و تقدير اينكه ما كتاب السجين، يا محل كتاب مرقوم و اصح آنست كه كتاب مرقوم مفسر إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ است نه مفسر سجين، و تقدير اينكه كتاب الفجار كتاب مرقوم، پس معنى آيه آنست كه بدرستى كه نامه اعمال فاجران در موضع سجين است، و تو چه داني كه سجين چيست يعنى چاهيست با هول و هيبت و نامه اعمال كافران نابكار نامهاى است نوشته يا نشانه كرده شده.
(١٠)-
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ شدت عقوبت و عذاب در آن روز لِلْمُكَذِّبِينَ مر تكذيب كنندگانراست، و گويند كه اين منتظم است بقوله يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ و قوله إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ و آنچه متصل است بآن معترضه است، بعد از آن در باب اهل تكذيب ميگويد:
(١١)- الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ آنان كه تكذيب ميكنند بِيَوْمِ الدِّينِ بروز جزاء و باور ندارند، اين صفت مخصصه يا موضحه يا دائمه است.